معرفی انواع روش‌های تست شنوایی سنجی

یکی از مهم‌ترین ابزارها برای ارزیابی سلامت گوش‌ها،  شنوایی سنجی (audiometry) است که به ما کمک می‌کند میزان توانایی گوش در دریافت صداها و فرکانس‌های مختلف را دقیقاً بسنجیم. این تست‌ها برای افراد در تمامی سنین کاربرد دارد و می‌تواند کاهش شنوایی را در مراحل اولیه شناسایی کند، حتی پیش از آنکه فرد متوجه تغییر قابل توجهی در شنیدن خود شود. با انجام شنوایی سنجی، می‌توان نوع و شدت کم‌شنوایی را مشخص کرده و برنامه‌های درمانی یا تجویز سمعک را به بهترین شکل شخصی‌سازی کرد.

روش‌های تست شنوایی سنجی متنوع هستند و هر یک اطلاعات متفاوتی درباره وضعیت گوش و سیستم شنوایی ارائه می‌دهند. برخی تست‌ها پاسخ مستقیم گوش به صداها را می‌سنجند، برخی دیگر واکنش‌های مغز به صداها را بررسی می‌کنند و بعضی مخصوص نوزادان و کودکان هستند تا مشکلات شنوایی زودهنگام تشخیص داده شود. آشنایی با این روش‌ها به شما کمک می‌کند انتخاب درست‌تری برای ارزیابی شنوایی خود یا فرزندتان داشته باشید.

تست‌های تشخیصی در شنوایی شناسی

متخصصین شنوایی‌شناس از مجموعه‌ای از تست‌های تشخیصی مانند ادیومتری تون خالص، شنوایی سنجی گفتاری، تمپانومتری و تست رفلکس شنوایی برای ارزیابی دقیق شنوایی و عملکرد سیستم تعادلی استفاده می‌کنند. هر تست اطلاعات متفاوتی درباره وضعیت گوش‌ها و مسیرهای شنوایی ارائه می‌دهد و انتخاب روش مناسب، بسته به نوع علائم، سن و شرایط پزشکی فرد انجام می‌شود. این تست‌ها به تشخیص کاهش شنوایی، مشکلات درک گفتار، اختلالات گوش میانی و حتی مشکلات عصبی کمک می‌کنند و مسیر درمانی و تجویز سمعک را شخصی‌سازی می‌نمایند.^{Audiometry – Clinical Methods – NCBI Bookshelf (nih.gov)}

افرادی که کاهش شنوایی، دشواری در درک گفتار، سرگیجه یا سابقه خانوادگی مشکلات شنوایی دارند، به عنوان کاندیدای اصلی انجام تست شنوایی شناخته می‌شوند. علاوه بر این، نوزادان و کودکان در معرض ریسک کم‌شنوایی یا اختلالات عصبی، و بزرگسالانی که در محیط‌های پرصدا کار می‌کنند یا داروهای گوش‌سمی مصرف می‌کنند، نیاز به ارزیابی دقیق شنوایی دارند. تشخیص اینکه کدام تست شنوایی مناسب شماست، بر اساس سن، علائم و سابقه پزشکی انجام می‌شود و شنوایی‌شناس با توجه به این موارد، ترکیبی از روش‌های استاندارد را برای بررسی کامل شنوایی انتخاب می‌کند.

جدول انواع تست های تشخیصی در شنوای شناسی

تست	کاربرد کوتاه
ادیومتری تون خالص	سنجش حساسیت شنوایی در فرکانس‌های مختلف
شنوایی سنجی گفتاری	بررسی توانایی درک گفتار و تشخیص کم‌شنوایی عصبی
تمپانومتری	ارزیابی سلامت گوش میانی و پرده گوش
شنوایی سنجی امپدانس	بررسی عملکرد گوش میانی و انعطاف‌پذیری پرده گوش
تست رفلکس شنوایی	اندازه‌گیری انقباض عضله استاپدیوس و بررسی مسیر عصبی
گسیل‌های صوتی گوش (OAE)	بررسی عملکرد سلول‌های مویی گوش داخلی، مخصوص نوزادان و کودکان
پاسخ شنوایی ساقه مغز (ABR)	ارزیابی فعالیت عصبی گوش و مغز، مخصوص نوزادان و کودکان
تست کالریک	ارزیابی سلامت سیستم دهلیزی و بررسی تعادل
تست صندلی چرخان	بررسی هماهنگی چشم و گوش داخلی و علت سرگیجه
پوسچروگرافی	سنجش توانایی حفظ تعادل و هماهنگی سیستم تعادلی
الکتروکوکلوگرافی (ECochG)	ارزیابی دقیق عملکرد گوش داخلی و تشخیص اختلالات خاص

در ادامه برخی از پرکاربردترین روش‌های تست شنوای سنجی را معرفی خواهیم کرد.

شنوایی سنجی با تون خالص

شنوایی سنجی تن خالص از روش‌های تست شنوایی سنجی است که یکی از استانداردترین روش‌ها برای بررسی حساسیت شنوایی می‌باشد. این روش برای اندازه‌گیری قدرت شنوایی در فرکانس‌های خاصی که در محدوده 250 تا 8000 هرتز قرار دارند، توصیه می‌شود. با استفاده از شنوایی سنجی تن خالص میزان کم شنوایی، شکل و علت آن مشخص خواهد شد. معمولا مدت زمان این تست بیست دقیقه می‌باشد. برای انجام تست شنوایی سنجی تن خالص، هدفونی در اختیار بیمار قرار خواهد گرفت. در حین تست، یک صدا از گوشی پخش می‌شود.

بیمار باید با هر بار صدایی که می‌شنود یک دکمه را فشار دهد. شدت اصواتی که پخش می‌شود در 50 درصد از مواقع قابل درک است. این اندازه گیری که بر حسب دسی بل بیان می‌شود؛ به عنوان آستانه شنوایی معرفی می‌شود. دستگاه شنوایی سنج، نتایج را روی نموداری به نام ادیوگرام (audiogram) نمایش می‌دهد. نمودار ادیوگرام بر حسب دسی بل و فرکانس بر حسب هرتز، آستانه شنوایی را نشان می‌دهد. به طور معمول در نمودار ادیوگرام سطح صفر مشخص کننده شنوایی طبیعی می‌باشد.

شنوایی سنجی گفتاری

در دومین روش از روش‌های تست شنوایی سنجی یعنی شنوایی سنجی گفتار، توانایی بیمار در درک گفتار بررسی می‌شود. کم شنوایی‌های عصبی را می‌توان با استفاده از این روش شنوایی سنجی مشخص کرد. آستانه گفتار در محدوده فرکانس‌های 500، 1000 و 2000 هرتز باید در ± 10 دسی بل از میانگین تن خالص باشد.

برای انجام تست گفتار، مجموعه‌ای از کلمات در گوش بیمار تکرار می‌شود. بیمار موظف است تا کلماتی را که شنیده است، تکرار کند.

تمپانومتری

تست تمپانومتری یکی از روش‌های مهم در بین روش‌های مختلف تست شنوایی سنجی بزرگسالان است که به بررسی سلامت گوش میانی و گوش خارجی کمک می‌کند. در حین انجام این تست، صدای ملایمی در گوش فرد پخش می‌شود و ممکن است فشار خفیفی احساس شود که کاملاً طبیعی است. این تست اطلاعات دقیقی درباره عملکرد پرده گوش و استخوانچه‌های میانی ارائه می‌دهد و می‌تواند مشکلاتی مانند تجمع مایع یا کاهش انعطاف‌پذیری پرده گوش را شناسایی کند.

علاوه بر تمپانومتری، تست‌های دیگری برای شنوایی سنجی بزرگسالان وجود دارد که عبارتند از

• ادیومتری تون خالص
• ادیومتری گفتاری
• تست پاسخ‌های شنوایی ساقه مغز

هر یک از این روش‌ها بخشی از عملکرد شنوایی را مورد بررسی قرار می‌دهند و کمک می‌کنند تا تشخیص دقیق‌تر و برنامه درمانی مناسب‌تری برای افراد ارائه شود.

شنوایی سنجی امپدانس

شنوایی سنجی امپدانس یکی دیگر از روش‌های مهم تست شنوایی سنجی است که برای ارزیابی وضعیت گوش میانی و عملکرد آن مورد استفاده قرار می‌گیرد. این تست با اندازه‌گیری تحرک پرده گوش و تغییرات فشار هوای داخل گوش میانی، اطلاعات دقیقی درباره انعطاف‌پذیری و سلامت ساختارهای گوش میانی، به پزشک می‌دهد. همچنین، شنوایی سنجی امپدانس قادر است بازخوردهای گوش میانی را بررسی کند و مشکلاتی مانند تجمع مایعات، اختلال در عملکرد استخوانچه‌های میانی یا اختلالات پرده گوش را شناسایی نماید، که در تشخیص دقیق کم‌شنوایی نقش مهمی دارد.

تست رفلکس شنوایی

از روش‌های تست شنوایی سنجی دیگر تست رفلکس شنوایی است که میزان انقباض عضله استاپدیوس در مقابل پاسخ به صدای بلند را اندازه‌گیری می‌کند. رفلکس طبیعی عضله استاپدیوس به طور طبیعی باید در محدوده 70 تا 90 دسی بل بالاتر از آستانه‌های تن خالص باشد.انقباض عضلات رکابی باید به مدت ده ثانیه در محدوده 10 تا 15 دسی بل بالاتر از آستانه رفلکس به طول بیانجامد. در صورت عدم تداوم انقباض در مدت زمان ده ثانیه، بیمار مشکوک به بیماری رتروکوکلئر خواهد بود.

این آزمایش نیازی به همکاری بیمار ندارد. به این معنی که دستگاه به طور خودکار سیگنال‌های عصبی را بررسی خواهد کرد.

با توجه به تنوع این آزمایش‌ها، تشخیص تست مناسب بدون مشاوره تخصصی دشوار است؛ کارشناسان کلینیک گوش تهران با بررسی علائم شما، دقیق‌ترین ترکیب تست را پیشنهاد می‌دهند.‎ 

گسیل‌های صوتی گوش

تست گسیل‌های صوتی گوش ابزاری دقیق برای ارزیابی عملکرد گوش داخلی و سلامت سلول‌های مویی حلزون گوش است. در طول این آزمایش، صداهای ملایم و زمزمه‌مانند به گوش فرد منتقل می‌شود و واکنش حلزون گوش نسبت به این صداها ثبت می‌گردد. نتایج این تست به صورت خودکار ضبط و تحلیل می‌شوند و می‌توانند کم‌شنوایی‌های خفیف تا متوسط را حتی پیش از بروز علائم آشکار شناسایی کنند. این روش به‌ویژه برای نوزادان و کودکان کاربرد بالایی دارد و امکان تشخیص زودهنگام مشکلات شنوایی را فراهم می‌کند.

پاسخ شنوایی ساقه مغز(ABR)

به منظور بررسی عملکرد عصب شنوایی، از شنوایی سنجی ABR به عنوان یکی از مهم‌ترین روش‌های تست شنوایی در کودکان و نوزادان استفاده می‌شود. برای انجام تست پاسخ شنوایی ساقه مغز (ABR)، الکترود‌هایی بر پشت گوش و پیشانی قرار می‌گیرد. صدا از طریق هدفن پخش خواهد شد. در این حال، دستگاه میزان تحریک اعصاب را به واسطه صوت دریافتی ثبت می‌کند.

علاوه بر ABR، روش‌های مختلفی برای سنجش شنوایی کودکان و نوزادان وجود دارد که هر کدام کاربرد ویژه‌ای دارند. تست گسیل‌های صوتی گوش (OAE) عملکرد سلول‌های مویی گوش داخلی را بررسی می‌کند و برای نوزادان بسیار مناسب است. تست پاسخ شنوایی ساقه مغز (ABR) فعالیت عصبی گوش و مغز را ارزیابی می‌کند و در تشخیص کم‌شنوایی عمیق یا مشکلات عصبی کاربرد دارد. همچنین، تست‌های رفتاری شنوایی مانند مشاهده واکنش کودک به صداهای مختلف، اطلاعات ارزشمندی درباره سطح شنوایی و پاسخ‌های ادراکی او ارائه می‌دهند. این ترکیب از روش‌ها اطمینان می‌دهد که وضعیت شنوایی کودک با دقت بالا بررسی شود.

تست کالریک

تست کالریک، تست سنجش تعادل می‌باشد. انجام این آزمایش ممکن است کمی برای فرد بیمار آزار دهنده باشد. زیرا در حین این آزمون، گوش فرد تحریک می‌شود که این فرایند منجر به ایجاد احساس سرگیجه خواهد شد.

در این آزمایش و روش از روش‌های تست شنوایی سنجی، فرد با یک عینک مخصوص دراز می‌کشد. شنوایی شناس، هوای گرم یا سرد را در مدت زمان‌های متفاوتی وارد مجرای گوش می‌کند. هدف از انجام این آزمایش بررسی سلامت سیستم دهلیزی گوش می‌باشد.

تست صندلی چرخان

تست صندلی چرخان یکی از روش‌های مهم ارزیابی تعادل و سرگیجه است که به شناسایی علت سرگیجه و برنامه‌ریزی درمان آن کمک می‌کند. در این تست، فرد روی صندلی مخصوصی می‌نشیند که حول یک مسیر دایره‌ای حرکت می‌کند و در طول آزمایش، معمولاً حدود یک ساعت، در محیطی تاریک به دنبال کردن نورهای کوچک با چشم می‌پردازد. دیواره‌های محیط آزمایش اغلب با پرده‌های راه‌راه سیاه و سفید پوشانده شده‌اند تا تمرکز بیمار افزایش یابد. هدف اصلی این تست، بررسی توانایی چشم در دنبال کردن اهداف و واکنش‌های آن نسبت به چرخش صندلی است و اطلاعات دقیقی درباره عملکرد تعادل و هماهنگی بین چشم و گوش داخلی ارائه می‌دهد.

پوسچروگرافی

تست پوسچروگرافی یکی دیگر از روش‌های ارزیابی تعادل است که با هدف سنجش توانایی حفظ تعادل فرد انجام می‌شود. در این آزمایش، بیمار روی سکویی قرار می‌گیرد که در جهت‌های مختلف حرکت می‌کند و شنوایی‌شناس پیش از شروع، کمر‌بندی ایمنی برای جلوگیری از سقوط بیمار نصب می‌کند. در طول تست، فرد باید تا حد امکان روی سکوی متحرک بایستد و تعادل خود را حفظ کند. این آزمایش معمولاً حداقل ۲۰ دقیقه طول می‌کشد و اطلاعات دقیقی درباره عملکرد سیستم تعادلی بدن ارائه می‌دهد، به ویژه هماهنگی بین چشم‌ها، گوش داخلی و حس عمقی بدن.

الکتروکوکلوگرافی

تست الکتروکوکلوگرافی یکی از روش‌های پیشرفته شنوایی سنجی است که عملکرد گوش داخلی، به ویژه حلزون گوش، را به‌طور دقیق ارزیابی می‌کند. این تست معمولاً زمانی توصیه می‌شود که نیاز به بررسی دقیق فشار مایع گوش داخلی یا شناسایی اختلالات خاص تعادلی و شنوایی وجود داشته باشد. بیمار در حالت درازکش قرار می‌گیرد و صداهای بلند و کنترل‌شده به گوش او منتقل می‌شود تا پاسخ‌های الکتریکی گوش داخلی ثبت شوند.

در طول انجام تست، شنوایی‌شناس الکترودهای کوچکی را در نزدیکی پرده گوش یا روی پوست اطراف آن قرار می‌دهد. این الکترودها فعالیت الکتریکی حلزون گوش را دریافت و به مانیتور منتقل می‌کنند تا اطلاعات دقیق درباره عملکرد گوش داخلی و هماهنگی آن با سیستم تعادلی بدن تحلیل شود. ECochG می‌تواند به تشخیص اختلالات ناشی از مشکلات گوش داخلی کمک کرده و مسیر درمانی مناسبی را مشخص کند.

کدام تست شنوایی برای من مناسب است؟

انتخاب مناسب‌ترین تست شنوایی بستگی مستقیم به علائم، سن و سابقه پزشکی شما دارد. اگر شما کاهش شنوایی یا دشواری در درک گفتار دارید، شنوایی سنجی تون خالص و گفتاری اطلاعات دقیق درباره قدرت شنوایی و توانایی فهم گفتار ارائه می‌کنند. برای بررسی وضعیت گوش میانی و استخوانچه‌ها، تست‌های تمپانومتری و امپدانس کاربردی هستند. در صورت وجود مشکل عصبی یا مشکوک به اختلالات مسیر عصبی شنوایی، تست رفلکس شنوایی و پاسخ شنوایی ساقه مغز (ABR) اطلاعات مهمی فراهم می‌کنند.

برای نوزادان و کودکان، تست گسیل‌های صوتی گوش (OAE) و ABR روش‌های استاندارد تشخیص زودهنگام کم‌شنوایی هستند. اگر مشکل تعادلی یا سرگیجه دارید، تست‌های کالریک، صندلی چرخان، پوسچروگرافی و الکتروکوکلوگرافی می‌توانند عملکرد گوش داخلی و سیستم تعادلی شما را بررسی کنند. به طور کلی، پس از بررسی علائم و نیازهای فردی، شنوایی‌شناس ترکیبی از این تست‌ها را انتخاب می‌کند تا تشخیص دقیق و برنامه درمانی مناسب ارائه شود.