تست شنوایی سنجی کودکان و نوزادان

شنوایی سالم در سال‌های ابتدایی زندگی نقش حیاتی در رشد گفتار، زبان و یادگیری کودک دارد. به همین دلیل توصیه می‌شود شنوایی‌سنجی نوزادان و کودکان از همان ماه‌های اول تولد انجام شود تا هرگونه اختلال احتمالی به موقع شناسایی و درمان گردد. بسیاری از والدین این نگرانی را دارند که اگر فرزندشان صداها را به‌خوبی نشنود، آیا این مشکل قابل تشخیص و درمان است یا نه؛ خوشبختانه امروزه با وجود روش‌های پیشرفته تست شنوایی، می‌توان حتی کوچک‌ترین اختلالات را شناسایی کرد.

این آزمایش‌ها بدون درد و کاملاً ایمن هستند و بسته به شرایط و سن کودک، با روش‌های متفاوتی انجام می‌شوند. استفاده از انواع روش‌های تست شنوایی‌سنجی مانند ABR، OAE  و تمپانومتری عریض باند (WBT)، به متخصصان کمک می‌کند تا مناسب‌ترین شیوه را برای هر نوزاد یا کودک انتخاب کرده و نتایج دقیق‌تری به دست آورند؛همچنین انجام به‌موقع این تست‌ها به والدین اطمینان می‌دهد که شنوایی فرزندشان در مسیر طبیعی رشد قرار دارد یا در صورت وجود مشکل، درمان سریع آغاز شود.

ادیومتری یا شنوایی سنجی کودکان چیست؟

شنوایی‌سنجی کودکان آزمایشی است که به طور روتین برای نوزادان و کودکان انجام می‌شود تا سلامت شنوایی آنها در مراحل اولیه رشد ارزیابی شود. هدف اصلی این بررسی، شناسایی هرگونه اختلال شنوایی حتی در مراحل ابتدایی است، زیرا مشکلات شنوایی در دوران کودکی معمولاً نادر هستند، اما تشخیص زودهنگام می‌تواند تأثیر قابل توجهی در توانایی یادگیری، گفتار و زبان کودک داشته باشد.

انجام این تست‌ها به والدین و متخصصان امکان می‌دهد که در صورت وجود مشکل، برنامه درمانی یا مداخلات توانبخشی مناسب را در کوتاه‌ترین زمان ممکن آغاز کنند. همچنین شنوایی‌سنجی زودهنگام کمک می‌کند تا از بروز مشکلات ثانویه مانند تأخیر در گفتار یا اختلالات تحصیلی جلوگیری شود و رشد طبیعی مهارت‌های ارتباطی کودک تضمین گردد.

اهمیت شنوایی سنجی کودکان و نوزادان

ادیومتری نوزادان و کودکان که به سرعت بعد از تولد انجام شده باشد، می‌تواند به تشخیص بسیاری از کم شنوایی‌های قابل توجه در کودکان، کمک کند و آزمایش‌های بعدی در دوران کودکی می‌تواند هرگونه مشکلی را که قبلا تشخیص داده نشده یا به تدریج در حال بدتر شدن است را برطرف کند.

بدون انجام شنوایی سنجی کودکان به طور روتین، ممکن است که برای ماه‌ها یا سال‌ها، مشکلات شنوایی تشخیص داده نشود. بسیار مهم است که در اسرع وقت مشکلات شنوایی را تشخیص دهید، زیرا می‌تواند بر گفتار، مهارت‌های اجتماعی، رشد زبان و تحصیل فرزندتان تاثیر بگذارند.

به عنوان مثال، یکی از روش‌های رایج و دقیق برای ارزیابی شنوایی نوزادان و کودکان، تست پاسخ ساقه مغز شنوایی (ABR) است. این آزمایش بدون نیاز به همکاری فعال کودک انجام می‌شود و با ثبت پاسخ‌های الکتریکی گوش داخلی و مسیرهای عصبی شنوایی به مغز، امکان تشخیص حتی اختلالات خفیف شنوایی را فراهم می‌کند. تشخیص زود هنگام به شما کمک خواهد کرد تا اطمینان پیدا کنید که شما و فرزندتان از هر گونه خدمات کمکی مخصوص که ممکن است نیاز داشته باشید، برخوردار خواهید شد.

بهترین زمان شنوایی سنجی نوزادان و کودکان

شنوایی یکی از مهم‌ترین حواس در رشد گفتار، زبان و یادگیری کودک است. انجام بررسی‌های منظم شنوایی در مراحل مختلف رشد، به شناسایی هرگونه اختلال احتمالی کمک می‌کند و امکان شروع به‌موقع درمان یا مداخلات توانبخشی را فراهم می‌سازد. زمان‌بندی مناسب این آزمایش‌ها باعث می‌شود والدین و متخصصان بتوانند سلامت شنوایی کودک را به‌طور دقیق ارزیابی کنند.

بهترین زمان‌ها برای انجام شنوایی‌سنجی به شرح زیر است:

• چند هفته بعد از تولد؛ این مرحله به عنوان غربالگری شنوایی نوزادان تازه متولد شده انجام می‌شود و معمولاً قبل از ترخیص از بیمارستان صورت می‌گیرد. این تست برای همه کودکان رایج است و امکان شناسایی سریع مشکلات شنوایی را فراهم می‌کند.
• از ۹ ماهگی تا ۲.۵ سالگی؛ در این بازه زمانی، بررسی شنوایی بخشی از ارزیابی‌های سلامت و رشد کودک است. در صورت وجود نگرانی والدین یا علائم مشکوک، متخصصان می‌توانند شنوایی‌سنجی کودکان را انجام دهند تا هر گونه مشکل به موقع تشخیص داده شود.
• در حدود ۴ تا ۵ سالگی؛ پیش از ورود به مدرسه، بسیاری از کودکان تحت تست شنوایی قرار می‌گیرند. این آزمایش ممکن است در مدرسه یا مراکز شنوایی‌سنجی انجام شود و به شناسایی اختلالات شنوایی کمک می‌کند تا کودک بتواند با آمادگی کامل وارد محیط آموزشی شود.

در صورت هر گونه نگرانی، می‌توانید در هر زمان شنوایی کودکتان را بررسی کنید. اگر درباره شنوایی فرزندتان نگران هستید، با پزشک مربوطه صحبت کنید.

غربالگری ادیومتری نوزادان تازه متولد شده

می‌توان با استفاده از دو آزمایش سریع و بدون درد، هرگونه مشکلات شنوایی بالقوه نوزادان تازه متولد شده را غربالگری کرد. این آزمایشات شنوایی به‌طور معمول شامل تست‌ OAE (آزمایش پاسخ‌های شنوایی گوش) و ABR (آزمایش پاسخ شنوایی ساقه مغز) هستند که به‌طور غیرتهاجمی و با دقت بالا، توانایی شنوایی نوزاد را ارزیابی می‌کنند. استفاده از این تست‌ها، به ویژه در نوزادان و کودکانی که قادر به همکاری فعال نیستند، کمک می‌کند تا مشکلات شنوایی به‌سرعت شناسایی شده و در صورت نیاز اقدامات درمانی آغاز شود.

آزمایشات شنوایی سنجی نوزادان معمولاً قبل از ترک بیمارستان و در بخش نوزادان انجام می‌شود تا مشکلات شنوایی در مراحل ابتدایی شناسایی و درمان شوند. شناسایی به‌موقع این مشکلات می‌تواند در توسعه مهارت‌های زبانی و اجتماعی نوزاد تأثیرگذار باشد و از مشکلات شنوایی در بلندمدت جلوگیری کند.

تست شنوایی نوزادان بزرگتر و کودکان

تعدادی دیگر از تست‌های شنوایی ممکن است برای بررسی مشکلات شنوایی احتمالی در نوزادان بزرگتر و کودکان انجام شود؛ این آزمایش‌ها معمولا در مراکز شنوایی سنجی انجام می‌شوند! برخی آزمایشات اصلی که ممکن است انجام شود، عبارتند از: ^www.nhs.uk

تست ASSR

حالت پایدار شنوایی یا تست ASSR ابزاری ارزشمند برای شنوایی‌شناسان است تا بتوانند آستانه شنوایی افراد، به ویژه کسانی که امکان همکاری در آزمایش‌های رفتاری را ندارند، را به دقت تعیین کنند. این روش بر اساس تحلیل‌های آماری عمل می‌کند و به شناسایی وجود یا عدم وجود آستانه شنوایی کمک می‌کند. با این حال، طراحی و نحوه اجرای ASSR بسته به سازنده دستگاه می‌تواند متفاوت باشد و به همین دلیل آشنایی با این تفاوت‌ها برای انتخاب روش مناسب ضروری است.

آزمایش تمپانومتری (Tympanometry)

تمپانومتری آزمایشی برای ارزیابی انعطاف پرده‌ی گوش(tympanic membran) در بزرگسالان و کودکان است. برای خوب شنیدن، باید پرده‌‌ی گوش انعطاف پذیر باشد تا اجازه دهد صدا از میان آن عبور کند. در صورتیکه پرده‌ی گوش سخت  شده باشد. برای مثال بدلیل وجود مایع در پشت آن (گوش چسبناک) صدا بجای عبور از لاله گوش از آن بازمی‌گردد.

وجود مایع جنینی در گوش نوزاد پس از تولد پدیده‌ای نسبتاً شایع است و معمولاً جای نگرانی ندارد. طی زایمان، بخشی از مایع آمنیوتیک یا ترشحات بدن نوزاد ممکن است وارد مجاری گوش شود و برای مدتی باقی بماند، اما در اغلب موارد به‌صورت طبیعی جذب یا دفع می‌شود. اگرچه برخی والدین نگران کاهش شنوایی یا عفونت هستند، این وضعیت معمولاً بی‌خطر است و عملکرد گوش نوزاد را تحت تأثیر قرار نمی‌دهد.

در طول آزمون، یک لوله لاستیکی نرم در ورودی گوش کودک شما قرار می‌گیرد. هوا به آرامی به پایین لوله رفته و صدایی از میان بلندگوی کوچکی در داخل آن پخش خواهد شد. سپس لوله، صدایی را که از داخل گوش پس زده می‌شود؛ اندازه‌گیری می‌کند.

شنوایی سنجی مبتنی بر تقویت بصری(visual reinforcement audiometry)

شنوایی سنجی مبتنی بر تقویت بصری معمولا برای ادیومتری یا شنوایی سنجی کودکان، از 6 ماهگی تا 2.5 سالگی استفاده می‌شود. هنگام آزمایش، زمانی که اصوات پخش می‌شوند، کودک شما روی صندلی یا پای شما می‌نشیند. کودک شما یاد می‌گیرد که صداها را به یک جایزه قابل مشاهده مانند یک اسباب بازی یا روشن شدن صفحه نمایش کامپیوتر ربط دهد. هنگامی که کودک شما قادر به برقراری ارتباط بین صدا و جایزه قابل مشاهده باشد، در میزان صدا و اوج آن تنوع ایجاد خواهد شد. از این روش در تعیین آرام‌ترین صدایی که کودک شما قادر به شنیدن آن است، استفاده می‌شود.

شنوایی سنجی مبتنی بر بازی (play audiometry)

در کودکان خردسال بین 1.5 تا 5 سال ممکن است شنوایی سنجی مبتنی بر بازی نیاز باشد. در حین تست، صداها از طریق هدفون یا بلندگو پخش شده و از کودک‌تان خواسته می‌شود تا هنگام شنیدن صدا یک کار خاصی را انجام دهد. این کار خاص ممکن است قرار دادن یک توپ در داخل سطل یا تکمیل یک پازل باشد.

همانند شنوایی سنجی مبتنی بر تقویت بصری، میزان صدا و اوج صدا تغییر خواهد کرد تا از این طریق آرام‌ترین صدایی که کودک می‌تواند بشنود، تعیین شود.

شنوایی سنجی با تُن خالص (Pure tone audiometry)

کودکان باید آزمونی به نام شنوایی‌ سنجی تُن خالص انجام دهند؛ روشی که غالبا برای غربالگری شنوایی کودکان قبل از رفتن به مدرسه انجام می‌شود. این تست شنوایی شبیه تست ادیومتری در بالغین می‌باشد.

در طول شنوایی سنجی با تن خالص، یک ماشین صداهایی با فرکانس و بلندی صدای متفاوت تولید می‌کند. صداها از طریق هدفون برای کودک پخش شده و از کودکتان خواسته می‌شود تا وقتی  هر کدام از این صداها را می‌شنود، دکمه‌ای را فشار دهد. با تغییر میزان صدا، یک ادیومتریست می‌تواند آرام‌ترین صدایی که کودک شما می‌تواند بشنود، را تعیین کند.

آزمایش هدایت استخوانی (Bone conduction test)

علاوه بر اینکه این آزمایش شنوایی سنجی را می‌توان با استفاده از یک بلندگو و یا هدفون انجام داد؛ می‌توان برای آن از دستگاه تولید کننده‌ی لرزش که در پشت گوش قرار می‌گیرد نیز استفاده کرد.

این دستگاه، صدا را مستقیما از طریق استخوان‌های سر به گوش داخلی رسانده و اگر فرزند شما مشکل شنوایی داشته باشد؛ می‌توان تشخیص داد که کدام قسمت از گوش او به درستی کار نمی‌کند.

علت وجود مشکلات شنوایی در نوزادان و کودکان

دلایل مختلفی باعث بروز اختلال در شنوایی(hearing loss) کودک شده که از جمله‌ی آن می‌توان به کم شنوایی موقت ناشی از بیماری شایعی مانند سرما خوردگی اشاره کرد.

برخی دلایل احتمالی کاهش ‌شنوایی که ممکن است در طول تست ها و آزمایش‌های معمول تشخیص داده شوند شامل:

• گوش چسبناک (تجمع مایعات در گوش میانی) که در خردسالان شایع است.
• عفونت‌هایی که در رحم یا تولد بر اثر بیماری‌هایی همچون سرخچه و سیتومگالوویروس ایجاد می‌شوند، می‌توانند باعث کاهش شنوایی به صورت پیشرونده شوند.
• شرایط وراثتی مانند اتواسکلروز(Otosclerosis) که باعث می‌شوند اعصاب و گوش‌ها به درستی کار نکنند.
• آسیب به اعصاب حلزون شنوایی (که سیگنال‌های شنوایی را به مغز منتقل می‌کنند)؛ این آسیب می‌تواند ناشی از جراحت‌ شدید مغز، قرار گرفتن در معرض سر و صدای زیاد و یا جراحی مغز باشد.
• نرسیدن اکسیژن به نوزاد در حین تولد (آسفکسی بدو تولد)
• بیماری‌هایی همچون مننژیت و انسفالیت (که هر دو بیماری باعث تورم مغزی می‌شوند)

نشانه‌های کلیدی مشکل شنوایی کودک

اگر چه کودک شما ممکن است در طول رشد، تست‌ها و آزمون‌های شنوایی سنجی معمول را انجام دهد اما در صورتیکه متوجه هر مشکل و یا نشانه‌ای در شنوایی فرزندتان شدید؛ حتما به مشاور مراجعه کنید. در نوزادان، چک لیستی که به صورت شخصی در دفتر سلامت کودکتان نوشته شده است؛ می‌تواند به شما کمک کند تا شنوایی نوزاد و کودکتان را در سنین مختلف ارزیابی کنید.

در کودکان نشانه‌های وجود مشکل شنوایی می‌تواند هر یک از موارد زیر باشد:

• کم توجهی و یا تمرکز ضعیف کودک.
• واکنش نشان ندادن به اسم خود هنگامی که او را صدا می‌زنید.
• زیاد کردن صدای تلویزیون در هنگام دیدن آن.
• ناتوانی در پیدا کردن منشا صدای بوجود آمده.
• تلفظ کردن کلمات به صورت نادرست.
• تغییر در پیشرفت درسی کودک در مدرسه.

مرکز شنوایی سنجی کودکان و نوزادان در تهران

در صورتیکه شما نگران مشکلی در شنوایی کودک یا نوزادتان هستید؛ با پزشک مربوطه در این رابطه صحبت کنید. کودک شما در هر سنی می‌تواند آزمون‌های شنوایی سنجی را انجام دهد. کلینیک گوش تهران یکی از بهترین مراکز تست شنوایی و شنوایی سنجی کودکان و نوزادان در خیابان ولیعصر است. این مرکز طبی با کادری مجرب و تجهیزات پیشرفته خدمات تشخیصی و درمانی با کیفیت، در زمینه گوش به مراجعه کنندگان ارائه می‌دهد. در صورت نیاز می‌توانید با شماره کلینیک گوش تهران تماس حاصل نموده و یا از طریق وب‌سایت کلینیک گوش تهران اقدام به رزرو وقت کنید.