تست شنوایی سنجی OAE یکی از چندین تست شنوایی کودکان و نوجوانان است که به صورت غربالگری برای نوزادان انجام میشود. میزان دقت و حساسیت این آزمون به نحوی است مرز شنوایی طبیعی و سالم نوزاد را از شنوایی غیر طبیعی مشخص میکند.
این تست دارای کاربردهای متنوع و بسیاری است، ولی مهمترین استفاده آن سنجش شنوایی در نوزادان تازه متولد شده است؛ در حقیقت این نوع آزمون برای غربالگری شنوایی و بررسی مسیر شنوایی نوزادان بهترین گزینه است. دیگر کاربردهای تست OAE عبارتند از: تخمین حساسیت نسبی شنوایی، بررسی کاهش شنوایی عملکردی یا کاهش شنوایی غیر ارگانیک، بررسی وضعیت شنوایی در افرادی که به دلایلی مانند ابتلا به کم توانی ذهنی، قادر به انجام تستهای گفتاری – شنوایی معمول نیستند.
تست شنوایی OAE چیست؟
تست OAE یا Otoacoustic Emissions روشی است برای سنجش واکنش حلزون گوش نسبت به صداهای خاص. زمانی که سلولهای مویی سالم در گوش داخلی تحریک میشوند، امواج صوتی ضعیفی تولید میکنند که دستگاه مخصوصی میتواند آنها را شناسایی کند. تست OAE معمولاً در محیطهای آرام و بدون نویز انجام میشود و برای نوزادان، کودکان و بزرگسالان قابل استفاده است. این تست به پزشکان کمک میکند تا تشخیص دهند آیا گوش داخلی بهدرستی کار میکند یا خیر. در مقایسه با سایر روشهای شنواییسنجی، تست OAE بسیار سریع، دقیق و بدون نیاز به پاسخدهی فعال بیمار است، به همین دلیل در برنامههای غربالگری شنوایی نوزادان بسیار پرکاربرد محسوب میشود.
کاربردهای کلینیکی تست OAE
تست شنوایی OAE در کلینیکهای شنواییسنجی، ابزاری حیاتی برای تشخیص و پایش سلامت گوش است. این تست نهتنها برای نوزادان بلکه برای بزرگسالان نیز کاربرد دارد. در ادامه با مهمترین کاربردهای کلینیکی این تست آشنا خواهیم شد:
شنوایی سنجی نوزادان بوسیله تست OAE
همانطور که میدانید تست شنوایی سنجی نوزادان طی دو آزمون ABR و OAE انجام میگیرد که هر کدام از این آزمونها بخشی از شنوایی نوزادان را مورد بررسی قرار میدهند. در خصوص تست ABR باید گفت که این تست نوعی آزمون جامع سلامت شنوایی است.
به کمک تست شنوایی سنجی تمام مسیر انتقال صدا در گوش مورد بررسی قرار میگیرد. مسیر انتقال صدا شامل گوش خارجی، گوش میانی و گوش داخلی میباشند. همچنین این مسیر، شامل کانال دریافت و درک صدا و انتقال عصبی شنوایی که نقاط مختلف عصب شنوایی، هستههای مغزی شنوایی و بخشهای پیش پردازشی مغزی را در برمی گیرد میشود. با توجه به اهمیت و بخشهای متعدد بررسی شده توسط این تست، لازم است آن را در یک کلینیک پیشرفته و مجهز انجام داد. audiometric testing
بررسی آسیبهای ناشی از نویز یا داروها
تست شنوایی OAE قادر است آسیبهای ناشی از صداهای بلند یا مصرف داروهای اتوتوکسیک (آسیبزننده به گوش) را تشخیص دهد. با مقایسه نتایج تست در دورههای مختلف، میتوان تغییرات عملکرد حلزون گوش را ردیابی کرد و اقدامات پیشگیرانه برای جلوگیری از کاهش شنوایی انجام داد.
پایش سلامت شنوایی در بزرگسالان
در بزرگسالان، تست OAE برای پایش سلامت شنوایی در محیطهای پرصدا مانند کارخانجات یا نیروهای نظامی استفاده میشود. این تست میتواند کاهش عملکرد حلزون را قبل از بروز علائم بالینی شناسایی کند و در پیشگیری از آسیب دائمی شنوایی نقش مؤثری داشته باشد.
انواع تست OAE و کاربرد هر کدام
تست شنوایی OAE به دو نوع اصلی تقسیم میشود که هرکدام کاربرد خاصی در ارزیابی عملکرد گوش دارند. در ادامه، این دو نوع تست و تفاوتهای آنها را بررسی میکنیم تا درک بهتری از نحوه عملکرد و مزایای هر یک به دست آوریم.
تست DPOAE (Distortion Product OAE)
در این روش، دو صدای خالص با فرکانس متفاوت به گوش ارسال میشود و پاسخ ترکیبی از حلزون ثبت میگردد. تست DPOAE بهویژه برای ارزیابی دقیق عملکرد سلولهای مویی خارجی در فرکانسهای بالا استفاده میشود و در شناسایی آسیبهای ناشی از نویز بسیار کاربردی است.
تست TEOAE (Transient Evoked OAE)
در این روش، صداهای کوتاه (کلیک) به گوش فرستاده میشود و پاسخ گوش بهصورت امواج برگشتی اندازهگیری میگردد. تست TEOAE برای غربالگری شنوایی نوزادان و کودکان مناسب است و میتواند وضعیت کلی حلزون را در فرکانسهای پایین و متوسط ارزیابی کند.
جدول مقایسهای تفاوتها و مزایای تستهای OAE:
| موارد مورد مقایسه | TEOAE | DPOAE |
| نوع محرک صوتی | کلیک یا صداهای کوتاه | دو تون خالص با فرکانس متفاوت |
| محدوده فرکانسی | پایین تا متوسط | متوسط تا بالا |
| زمان انجام | کوتاهتر | کمی طولانیتر |
| دقت تشخیص در نویز | متوسط | بالا |
| مناسب برای | غربالگری نوزادان | ارزیابی دقیق در بزرگسالان |
| کاربرد کلینیکی | بررسی سلامت عمومی گوش | شناسایی آسیبهای جزئی سلولهای مویی |
مراحل انجام تست شنوایی سنجی OAE
تست شنوایی OAE در محیطی آرام و با استفاده از دستگاه مخصوص انجام میشود. این فرایند کاملاً بدون درد و سریع است. در ادامه، به مراحل انجام این تست بهصورت گامبهگام اشاره میکنیم تا با جزئیات آن بیشتر آشنا شوید.
آمادهسازی بیمار و محیط تست
در ابتدا باید محیط تست کاملاً ساکت باشد تا نویز محیطی بر نتایج اثر نگذارد. گوش بیمار از نظر وجود جرم یا انسداد بررسی میشود. سپس دستگاه تست OAE آماده میگردد و اطمینان حاصل میشود که بیمار در وضعیت راحتی قرار دارد تا پاسخهای دقیق ثبت شود.
قرارگیری پروب و ثبت پاسخها
پروب کوچک دستگاه در ورودی مجرای گوش قرار داده میشود تا صداهای آزمایشی ارسال و پاسخ برگشتی حلزون ثبت شود. دستگاه، امواج صوتی برگشتی را به دادههای قابل تحلیل تبدیل میکند. در طول تست، بیمار نیازی به پاسخدهی ندارد و تنها باید بیحرکت بماند.
کل فرایند معمولاً بین ۵ تا ۱۰ دقیقه طول میکشد. در طول انجام، دستگاه چندین بار صداهایی با فرکانسهای مختلف پخش میکند تا اطمینان حاصل شود سلولهای مویی در همه بخشهای حلزون فعال هستند. پس از پایان تست، نتایج بهصورت نمودار قابل تفسیر نمایش داده میشوند.
تست شنوایی سنجی OAE چه زمانی باید انجام شود؟
تست شنوایی سنجی OAE معمولاً بلافاصله پس از تولد یا حداقل ۲۴ ساعت بعد از زایمان انجام میشود. دلیل این فاصله زمانی، نیاز به خشک شدن مایعات جنینی و باقیماندههای داخل گوش نوزاد است که میتوانند روی دقت تست تأثیر بگذارند. با وجود این، به دلیل اهمیت بالای تشخیص زودهنگام کمشنوایی، بسیاری از بیمارستانها و زایشگاهها، تست OAE را به صورت غربالگری شنوایی نوزادان در همان روزهای ابتدایی تولد انجام میدهند.
دقت نتایج تست شنوایی OAE
با انجام تست شنوایی سنجی OAE، نمیتوان به طور دقیق اختلالات شنوایی مانند کم شنوایی یا ناشنوایی را تشخیص داد؛ از این رو اگر نتیجه کسب شده در این آزمون، نتیجهای غیر معمول و غیر استاندارد باشد، باید تستهای تکمیلی و بیشتری انجام داد. زیرا تنها در این حالت است که میتوان ابتلای صد درصدی به کم شنوایی یا ناشنوایی در نوزادان را تشخیص داد.
البته گاهی به دلیل بیقراری و یا وجود یک ناراحتی هر چند ساده در نوزاد و با حتی وجود مایع و یا موم در گوش او نتیجه کسب شده دقیق نباشد. علاوه بر آن شرایط دیگری وجود دارند که میتوانند در میزان دقت نتایج این تست تأثیرگذار باشند. از جمله این شرایط عبارتند از:
- وجود هرگونه جسم خارجی در مجرای گوش
- عدم قرارگیری مناسب پروب در گوش
- وجود مقدار زیادی واکس در گوش که موجب عدم قرارگیری مناسب پروب میشود
مزایای شنوایی سنجی نوزاد با تست OAE چیست؟
انجام تست شنوایی سنجی OAE برای نوزاد دارای مزایای متعددی است به همین دلیل بسیار مورد توجه قرار گرفته است.
برخی از مزایای این نوع تست عبارتند از:
- قابل اعتماد بودن نتیجه کسب شده از تست
- به کمک تست OAE میتوان ضایعات شنوایی حسی (حلزون) را از ضایعات عصبی تشخیص داد
- به راحتی و در کمترین زمان ممکن قابل انجام است، در نتیجه بهترین تست شنوایی برای کودکان و نوزادان بشمار میآید
- نیازی به درگیر کردن نوزاد و یا فرد بیمار ندارد. زیرا انجام آن به صورت کاملاً خودکار انجام میشود
- یک تست ساده و راحت برای شناسایی افراد تمارضکننده است
- انجام آن تنها چند ثانیه طول میکشد
- اطلاعات بسیار دقیق و جامعی در رابطه با سلولهای موئی خارجی در اختیار پزشکان قرار میدهد
- دستگاه تست OAE بسیار کوچک و قابل حمل است
تفسیر نتایج تست OAE
نتایج تست شنوایی OAE اطلاعات دقیقی درباره عملکرد گوش داخلی ارائه میدهند. این نتایج به سه دسته کلی تقسیم میشوند که نشاندهنده سلامت یا وجود مشکل در سلولهای مویی هستند. در ادامه با تفسیر نتایج رایج این تست آشنا میشویم:
نتایج طبیعی
وقتی سلولهای مویی گوش سالم باشند، دستگاه پاسخهای قوی و منظم دریافت میکند. این نتیجه نشاندهنده عملکرد طبیعی حلزون و مسیرهای شنوایی محیطی است. در چنین شرایطی نیازی به آزمایشهای بیشتر وجود ندارد و شنوایی فرد در محدوده نرمال قرار دارد.
نتایج غیرطبیعی
اگر دستگاه پاسخ قابل تشخیصی ثبت نکند، نتیجه غیرطبیعی تلقی میشود. این حالت میتواند به علت وجود جرم گوش، مایع در گوش میانی یا آسیب به سلولهای مویی خارجی باشد. در چنین مواردی پزشک انجام تستهای تکمیلی را برای تشخیص دقیقتر توصیه میکند.
علل احتمالی کاهش یا نبود پاسخ درست در OAE
نبود پاسخ مناسب در تست OAE ممکن است ناشی از انسداد مجرای گوش، عفونت، قرارگیری نادرست پروب یا حتی نویز محیط باشد. در برخی موارد نیز آسیب عصبی یا بیماریهای حلزون گوش میتواند علت کاهش پاسخها باشد که نیازمند بررسی تخصصی است.
کودکان و نوزادن کاندیدای انجام تست شنوایی سنجی OAE
نوزادان و کودکانی که دارای شرایط ذیل باشند لازم است تست شنوایی سنجی بخصوص تست OAE را به صورت دورهای انجام دهند.
- نوزادان و کودکانی که دارای ناهنجاریهای سر و صورت نظیر شکاف کام و لب، آترزی گوش هستند.
- نوزادان زودرس
- نوزادانی که با بیلی روبین بالا دچار شدهاند
- کودکانی که با تأخیر در گفتار روبرو بودهاند
- کودکان و نوزادانی که در خانواده آنها افرادی با سابقه کم شنوایی وجود دارند
- نوزادان و کودکانی که در دوران جنینی در معرض عفونتهایی مانند ایدز، هپاتیت B، هرپس، سیتومگالوویروس، سیفلیس قرار داشتهاند
- کودکانی که مجبور به مصرف داروهای سمیت گوشی همچون جنتامایسین، کانامایسین، استرپتومایسین، آمیکاسین، نئومایسین شدهاند
- نوزادان و کودکانی که در معرض عفونتهای باکتریال نظیر اوریون، مننژیت قرار داشتهاند
- نوزادان و کودکان دارای سندرمهای مربوط به کم شنوایی مانند سندرم داون، لوشر، واردنبرگ
- کودکان و نوزادانی که در معرض عفونتهای مکرر گوش قرار داشتهاند
- نوزادانی که بیشتر از ۵ روز در بخشهای مراقبتهای ویژه نوزادان (NICU) بستری بودهاند
- نوزادان و کودکانی که دچار شکستگی جمجمه شده و یا سر آنان در معرض ضربه قرار گرفته است.
- کودکانی که در معرض نویزهای طولانی قرار گرفته باشند
چگونه OAE میتواند کمشنوایی مخفی را شناسایی کند؟
کمشنوایی مخفی یکی از چالشهای تشخیصی در علم شنوایی است، زیرا فرد در ظاهر شنوایی نرمال دارد اما در محیطهای پر سر و صدا متوجه گفتار نمیشود. تست OAE با اندازهگیری دقیق پاسخ سلولهای مویی گوش میتواند این نوع آسیب پنهان را آشکار کند. در بسیاری از موارد، عملکرد سلولهای مویی در ظاهر طبیعی است اما توانایی پردازش سیگنالهای ضعیف کاهش یافته است. این تست با مقایسه شدت پاسخها در فرکانسهای مختلف، نشانههای اولیه از آسیب شنوایی را مشخص میکند. تشخیص زودهنگام کمشنوایی مخفی به پزشک کمک میکند تا از پیشرفت تدریجی آسیب جلوگیری کرده و درمانهای محافظتی مانند پرهیز از نویز یا مصرف مکملهای مناسب را توصیه کند.
محدودیتهای تست OAE چیست؟
با وجود دقت بالا، تست شنوایی OAE محدودیتهایی نیز دارد که باید به آنها توجه کرد. این تست تنها عملکرد سلولهای مویی گوش داخلی را بررسی میکند و اطلاعاتی از مسیرهای عصبی شنوایی ارائه نمیدهد. همچنین در محیطهای پر سر و صدا یا در حضور جرم گوش نتایج ممکن است نادرست باشند. به همین دلیل، قبل از انجام آزمایش باید مجرای گوش تمیز و محیط کاملاً آرام باشد. نکته دیگر اینکه تست شنوایی OAE در بیماران مبتلا به عفونت گوش خارجی یا میانی نتایج قابل اعتمادی ارائه نمیدهد. در برخی موارد والدین ترجیح میدهند از تست شنوایی نوزاد در خانه استفاده کنند؛ اما باید دانست که این تست خانگی جایگزین تست حرفهای در کلینیک نیست و تنها برای غربالگری اولیه کاربرد دارد.
آیا تست OAE درد دارد؟
خیر، تست شنوایی OAE کاملاً بدون درد و غیرتهاجمی است. در این تست، فقط یک پروب کوچک در ورودی گوش قرار میگیرد تا صداها را ارسال و پاسخ گوش را ثبت کند. هیچ سوزن، شوک یا تماس آزاردهندهای در کار نیست. بسیاری از نوزادان حتی در حین انجام تست در خواب هستند و هیچ ناراحتی احساس نمیکنند. در بزرگسالان نیز تنها ممکن است کمی احساس فشار جزئی در مجرای گوش وجود داشته باشد که طبیعی است و پس از اتمام تست فوراً برطرف میشود. بنابراین، انجام این تست برای تمام گروههای سنی از نوزادان تا سالمندان ایمن و راحت است. پزشکان معمولاً تست OAE را یکی از سادهترین و مطمئنترین روشهای بررسی سلامت شنوایی معرفی میکنند.
آیا رد شدن نوزاد در تست OAE به معنای وجود کم شنوایی در او است؟
پیشتر نیز شرح داده شد که ممکن است نتیجه کسب شده بنا به دلایلی که ذکر شد دقیق نباشد؛ به همین دلیل رد شدن نوزاد در این تست همیشه نشانه کم شنوایی او نیست. البته این موضوع به صورت صد درصدی صدق نمیکند زیرا گاهی دریافت پاسخ رد (fail) از آزمون و یا عدم وجود گسیلهای صوتی میتوان نشانهای از یک اختلال در سیستم شنوایی باشد.
در واقع رد شدن نوزاد در اولین تست، نشان دهنده نیاز به انجام مجدداً تست برای او است. در اکثر مواقع زمانی که جواب تست رد باشد، تست را دوباره برای نوزاد انجام میدهند. همچنین ممکن است نوزاد را برای انجام ارزیابیهای دقیقتر به یک کلینیک شنوایی معتبر مانند کلینیک گوش تهران ارجاع دهند.
به طور کلی، تست شنوایی سنجی و انجام آن در زمان مناسب از اهمیت بالایی برخوردار است. زیرا انجام این تست در نوزادان کمتر از شش ماه میتواند هر نوع بیماری و اختلال در سیستم شنوایی آنان را تشخیص دهد. در نتیجه درمان این بیماریها اثر بخشتر خواهند بود. برای آشنایی با دلایل انجام تست شنوایی و نحوه انجام آن میتوانید به سایت کلینیک گوش تهران مراجعه کنید.
سؤالات متداول در زمینه شنوایی سنجی نوزادان با تست OAE
۱. تست شنوایی سنجی چیست؟ تست شنوایی سنجی نوعی آزمایش است که به صورت غربالگری برای نوزادان انجام میشود. میزان دقت و حساسیت این آزمون به نحوی است مرز شنوایی طبیعی و سالم نوزاد را از شنوایی غیر طبیعی مشخص میکند.
۲. هدف از انجام تست شنوایی در نوزادان چیست؟ هدف اصلی از انجام آزمون شنوایی OAE، بررسی وضعیت حلزون گوش، به خصوص عملکرد سلولهای مویی است.
۳. مزایای انجام تست OAE برای نوزادان چیست؟ نتیجه ان دقیق و قابل اطمینان است، نیازی به درگیر کردن نوزاد و یا فرد بیمار ندارد، به راحتی انجام میشود، در کمترین زمان ممکن قابل انجام است، اختلالات موجود در سیستم شنوایی نوزادان را تشخیص میدهد
5 دیدگاه دربارهٔ «تست شنوایی سنجی OAE چیست و چگونه انجام میشود؟»
سایت بسیار خوب و مطالب جامع و مفیدی دارید. تشکر از زحماتتون
سلام مرسی از مطالب مفیدتون دستتون درد نکنه.
خیلی ممنون بسیار مفید بود تشکر
سایت بسیار خوبی دارید.. تشکر بابت مطالب مفید و تخصصی تون!
خیلی ممنون بابت این مقاله زیباتون مرسی که برای بیننده ارزش میدید ممنونم