تست ABR چیست و تفسیر آن

آزمایش پاسخ شنوایی ساقه مغز (تست ABR) یک نوع تست شنوایی سنجی کودکان و نوزادان است که عملکرد گوش داخلی، حلزون گوش، و مسیرهای عصبی مرتبط با شنیدن را ارزیابی می‌کند و معمولا، در مواردی که کاهش شنوایی ممکن است ناشی از اختلال در مغز یا مسیرهای عصبی باشد، انجام می‌شود.  این تست ادیومتری که با نام پتانسیل برانگیخته شنوایی (AEP) نیز شناخته می‌شود، به ویژه برای افرادی مانند کودکان یا کسانی که قادر به انجام غربالگری‌های معمول شنوایی نیستند، کاربرد دارد.

در ادامه، جزئیات این آزمایش و نکات لازم برای آمادگی پیش از آن را بررسی خواهیم کرد.

ارزیابی ABR چیست؟

پاسخ شنیداری پاسخ مغز یا همان ABR یک تست شنوایی EEG خواب است که آهسته‌ترین صداهایی را که گوش‌های کودک می‌تواند تشخیص دهد را، مشخص می‌کند (آزمایشات EEG فعالیت الکتریکی مغز را اندازه گیری می‌کند) آزمون پاسخ شنوایی مغز مغز (ABR) ابزاری مفید در تعیین توانایی شنوایی کودک است، که  از یک رایانه ویژه برای اندازه‌گیری نحوه واکنش عصب شنوایی کودک به اصوات مختلف استفاده می‌کند.

برای انجام این آزمایش، سه تا چهار برچسب کوچک به نام “الکترود” روی پیشانی و گوش کودک قرار داده می‌شود و این الکترودها به یک رایانه متصل می‌گردند. هنگامی که صداهایی از طریق گوشی پخش می‌شود، الکترودها واکنش اعصاب شنوایی کودک به این صداها را ثبت می‌کنند. شنوایی‌شناس با بررسی واکنش عصب شنوایی به اصوات، به دنبال یک سیگنال عصبی مشخص است. کمترین شدت صدایی که این سیگنال‌ها در آن ظاهر می‌شوند، معمولاً نشان‌دهنده سطح شنوایی کودک در آن بازه فرکانسی است. شنوایی‌شناس با تحلیل داده‌های به دست آمده از رایانه و تفسیر سیگنال‌ها می‌تواند تشخیص دهد که آیا کودک دچار مشکل شنوایی است یا خیر.^{kidshealth.org}

تست ABR چه زمانی توصیه می‌شود؟

درواقع اگر نوزاد تازه متولدشده پس از تولد در بیمارستان آزمایش غربالگری شنوایی یا تست ABR را انجام نداده باشد، یا اگر در کودکان بزرگ‌تر مشکوک به کم‌شنوایی باشند که با آزمایش‌های معمول شنوایی تأیید نشده است، معمولاً تست ABR پیشنهاد می‌شود. این آزمایش می‌تواند وجود کم‌شنوایی و نوع آن را تشخیص دهد. به طور کلی، دو نوع اصلی کم‌شنوایی وجود دارد که عبارتند از:

کاهش شنوایی انتقالی

کاهش شنوایی انتقالی زمانی رخ می‌دهد که انتقال صدا از گوش خارجی به گوش داخلی با مشکل مواجه شود. گوش خارجی وظیفه جمع‌آوری صداها را دارد و آنها را به گوش میانی و سپس گوش داخلی هدایت می‌کند. اختلال در هر یک از این مراحل می‌تواند مانع از رسیدن صدا به گوش داخلی شود. این نوع کم‌شنوایی معمولاً به دلیل مشکلاتی مانند انسداد کانال گوش، عفونت گوش میانی یا آسیب به پرده گوش رخ می‌دهد و اغلب با درمان پزشکی یا جراحی قابل اصلاح است.

کاهش شنوایی حسی-عصبی

اختلالات مربوط به عصب گوش داخلی به مغز، می‌تواند منجر به کاهش شنوایی حسی- عصبی شود. در گوش داخلی، سلول‌های ریز حلزون گوش همانند یک مسیر عصبی عمل می‌کنند و از طریق گوش داخلی به مغز منتقل می‌شوند. معمولاً مشکلات این سلول‌ها در حلزون گوش باعث کاهش شنوایی حسی عصبی می‌شود. کاهش شنوایی حسی-عصبی در 10 تا 15 درصد کودکان مبتلا به میکروشیا نیز وجود دارد.

علاوه بر موارد گفته شده، تست ABR به عنوان ابزاری برای ارزیابی عملکرد مغزی در بیماری‌های روانی نظیر اسکیزوفرنی و ADHD مورد استفاده قرار گرفته است. این تست نشان داده که تغییرات مشخصی در امواج مغزی افراد مبتلا به این اختلالات وجود دارد که می‌تواند به بهبود تشخیص کمک کند​

اگرچه تست ABR یکی از روش‌های دقیق برای بررسی شنوایی در نوزادان و کودکان است، در بعضی موارد نیاز به سنجش‌های تکمیلی برای ارزیابی دقیق‌تر آستانه شنوایی وجود دارد. یکی از این روش‌ها، تست ASSR است که می‌تواند اطلاعات جزئی‌تری درباره شنوایی کودک ارائه دهد و مکمل نتایج ABR باشد.

چگونه برای تست ABR آماده شویم؟

آماده‌سازی کودک برای این تست اهمیت زیادی دارد، زیرا کیفیت نتیجه تا حد زیادی به همکاری کودک و شرایط او در زمان آزمایش بستگی دارد. میزان آمادگی موردنیاز نیز به سن کودک مرتبط است و تفاوت‌هایی در نحوه انجام آن وجود دارد. از آنجایی که تست ABR در حالت خواب انجام می‌شود، آمادگی برای انجام آن، به سن کودک بستگی دارد؛

کودکان زیر ۶ ماه:

• • معمولاً بدون نیاز به داروی آرام‌بخش تست انجام می‌شود.

  • بهتر است قبل از مراجعه، نوزاد را نخوابانید و غذا هم ندهید تا در زمان تست راحت‌تر به خواب برود.

  • نوزاد را در حالی که گرسنه و خسته اما بیدار است به مرکز بیاورید.

  • شنوایی‌شناس پیش از شروع تست از والدین می‌خواهد نوزاد را تغذیه کنند تا آرام شده و سریع‌تر بخوابد.

کودکان ۶ ماه به بالا:

• • در بیشتر موارد، استفاده از آرام‌بخش توصیه می‌شود تا کودک در طول تست بی‌حرکت و آرام باقی بماند.

  • این کار شرایط ایده‌آل برای انجام آزمایش را فراهم می‌کند.

  • کودکانی که نیازی به آرام‌بخش ندارند، باید قبل از تست به‌خوبی آرام و آماده شوند.

وسایل مورد نیاز برای تست ABR

برای اینکه تست ABR با آرامش بیشتری انجام شود و کودک راحت‌تر به خواب برود، بهتر است والدین برخی وسایل ضروری را همراه داشته باشند. این وسایل علاوه بر کمک به آرامش کودک، شرایط بهتری برای انجام آزمایش فراهم می‌کنند.

لیست وسایل پیشنهادی:

• پتو یا ملحفه سبک؛ برای ایجاد احساس راحتی و کمک به خوابیدن کودک.
• اسباب‌بازی یا عروسک مورد علاقه؛ وسیله‌ای آشنا که حس امنیت بیشتری به کودک می‌دهد.
• شیشه شیر یا پستانک؛ برای آرام‌کردن نوزاد یا کمک به خواب رفتن او پیش از شروع تست.
• بطری آب یا مایعات مناسب؛ زیرا پس از آزمایش ممکن است کودک تشنه شود.
• لباس راحت و اضافه؛ در صورت نیاز به تعویض یا اگر کودک حین تست احساس ناراحتی کند.
• دستمال مرطوب و پوشک اضافه (برای نوزادان)؛ تا در صورت نیاز بتوانید سریع شرایط کودک را مدیریت کنید.
• خوراکی سبک برای کودکان بزرگ‌تر؛ در صورت بیدار شدن پس از تست، یک میان‌وعده سبک می‌تواند کودک را آرام‌تر کند.

تغذیه کودک قبل از آزمایش ABR

اگر کودک شما کمتر از شش ماه سن دارد، بهتر است حداقل ۴ ساعت پیش از انجام تست ABR از دادن هرگونه غذای جامد، شیر یا شیر خشک خودداری کنید. در کودکانی که بیش از شش ماه سن دارند، این زمان به ۶ ساعت قبل از آزمایش افزایش می‌یابد. رعایت این نکته باعث می‌شود که کودک در زمان تست راحت‌تر به خواب برود و احتمال بروز بی‌قراری یا استفراغ کاهش یابد. با این حال، توصیه می‌شود تا ۲ ساعت قبل از شروع تست به کودک مقدار کافی مایعات سبک مانند آب، شیر مادر یا آب‌میوه‌های شفاف (مثل آب سیب) داده شود تا بدن او دچار کم‌آبی نشود و آرامش بیشتری داشته باشد.

تست ABR چگونه انجام می‌شود؟

همان‌طور که گفته شد، برای انجام تست ABR، ضروری است که کودک در حالت خواب باشد. در صورت لزوم، می‌توان از آرام‌بخش برای خواباندن او استفاده کرد. این آزمایش کاملاً راحت و بدون درد بوده، اما خواب کودک برای ثبت دقیق سیگنال‌ها در طول آزمایش ضروری است. برای کودکان بالای 6 ماه، معمولاً از داروی کلرال هیدرات برای آرام کردن استفاده می‌شود.

متخصص شنوایی‌شناسی گوشی‌های کوچکی را در گوش کودک قرار می‌دهد و الکترودهای کوچکی را نزدیک گوش‌ها و روی پیشانی نصب می‌کند. صداهایی از طریق این گوشی‌ها به طور جداگانه به هر گوش ارسال می‌شود و رایانه تغییرات الگوهای امواج مغزی را در پاسخ به این صداها تجزیه و تحلیل می‌کند. اگر کودک پس از آزمایش احساس خواب‌آلودگی زیادی داشت، جای نگرانی نیست؛ این حالت طبیعی بوده و به‌مرور برطرف می‌شود.

تستABR چه مدت طول می‌کشد؟

آزمایش ABR به طور معمول حدود یک ساعت زمان می‌برد، اما بسته به شرایط کودک ممکن است کمی بیشتر طول بکشد. یکی از عواملی که باعث افزایش زمان می‌شود، بیدار شدن کودک در حین انجام تست است. در چنین شرایطی، روند آزمایش متوقف می‌شود تا کودک دوباره به خواب برود، زیرا نتایج دقیق تنها زمانی به دست می‌آیند که کودک آرام و خوابیده باشد.

به همین دلیل، آماده‌سازی مناسب پیش از آزمایش بسیار اهمیت دارد. خواب کافی، تغذیه درست و همراه داشتن وسایلی که به آرامش کودک کمک می‌کنند، می‌تواند زمان تست را کاهش داده و کیفیت نتایج را بهبود بخشد.

نتایج ABR چه زمانی آماده می‌شود؟

نتایج تست ABR معمولاً بلافاصله پس از پایان آزمایش در اختیار شما قرار می‌گیرد. شنوایی‌شناس در طول انجام تست، اطلاعات لازم را با شما در میان می‌گذارد و توضیحات کاملی درباره نتایج ارائه می‌دهد. والدین یا همراه کودک در طول آزمایش در اتاق حضور خواهند داشت و می‌توانند با متخصص تعامل داشته باشند تا هرگونه ابهام رفع شود.

چه اتفاقی بعد از تست ABR می‌افتد؟

پس از پایان تست ABR، شنوایی‌شناس نتایج اولیه را با شما در میان می‌گذارد و توضیح می‌دهد که آزمایش چگونه انجام شده است و در صورت نیاز، مراحل بعدی چه خواهد بود. اگر در طول تست برای خواباندن کودک از داروی آرام‌بخش استفاده شده باشد، پزشک نکات مراقبتی لازم را به والدین یادآوری می‌کند تا پس از بیدار شدن، کودک در امنیت و آرامش کامل باشد. خوشبختانه اغلب آرام‌بخش‌ها اثر کوتاه‌مدتی دارند و معمولاً طی یک تا دو ساعت از بدن کودک دفع می‌شوند. والدین می‌توانند پس از این مدت، روند طبیعی تغذیه و استراحت کودک را از سر بگیرند.

آیا ABR عوارض دارد؟

در کل تست ABR یک روش ایمن، غیرتهاجمی و بدون درد است که هیچ گونه عوارض جانبی برای کودک ندارد. در صورتی که برای آرام کردن کودک از آرام‌بخش استفاده شود، بهتر است قبل از انجام تست، با پزشک درباره مزایا و خطرات احتمالی آن مشورت کنید. آرام‌بخش‌ها معمولاً تأثیر کوتاه‌مدتی دارند و به سرعت از بدن کودک خارج می‌شوند، اما آگاهی از شرایط کودک پس از استفاده از آن مهم است.

اشتباه در تست abr

درصد اشتباه در تست abr بسیار پایین است؛ با این حال ممکن است گاهی اوقات این تست اختلالات شنوایی را تشخیص ندهد! برای جلوگیری از بروز هرگونه اشتباه لازم است شرایط انجام تست فراهم شود. از جمله شرایطی که باعث پایین آمدن درصد اشتباه در انجام این نوع تست شنوایی می‌شوند عبارتند از:

• گرفتن امواج مغزی در هر شدت به میزان دو بار
• خارج کردن تمامی دستگاه‌ها و منابع نویزی در اتاق محل انجام تست
• متناسب بودن ستینگ سیستم ارزیابی
• تاریک کردن کامل اتاق
• خاموش کردن گوشی‌های همراه در اتاق
• اتصال محکم الکترود‌ها به پوست سر

تست ABR (Auditory Brainstem Response) به‌طور کلی دقت بالایی دارد؛ طبق مطالعات انجام شده، این تست می‌تواند افت شنوایی بیش از 45 دسی‌بل را با دقت خوبی شناسایی کند. با این حال، در موارد نوزادانی که تست TEOAE را رد کرده‌اند اما ABR آن‌ها را تأیید کرده، نیاز به بررسی دقیق‌تر وجود دارد، زیرا احتمال از دست رفتن موارد خفیف وجود دارد.​

تست ABR در منزل

یکی از سوالات رایج در ارتباط با این عنوان، این است که آیا تست ABR در منزل انجام پذیر است؟ در پاسخ باید گفت به علت تخصصی بودن این تست شنوایی، امکان انجام آن در منزل وجود ندارد و حتما باید به کلینیک‌های شنوایی مراجعه نمود. در همین مقاله در مورد آمادگی‌های لازم برای انجام تست مفصلا صحبت کردیم و متوجه شدیم انجام آن چندان هم سخت نیست.

تست ABR برای بزرگسالان

گاهی ممکن است افراد بزرگسال تمایلی به همکاری با پزشک جهت تشخیص اختلال شنوایی را نداشته باشند. همچنین ممکن است این افراد به دلیل معلولیت ذهنی قادر به همکاری با پزشک جهت انجام تست ادیومتری نباشند. در این حالت بهترین راه برای تشخیص مشکلات و اختلالات شنوایی در آنان انجام تست abr است.

هزینه تست ABR

بر اساس تعرفه هرسال، قیمت الکترود و محل انجام تست، هزینه تست شنوایی سنجی ABR متغیر است.  در واقع تعرفه و میزان هزینه تست abr در هر سال تغییر می‌کند و رقم دقیقی نمی‌توان برای آن اعلام کرد؛ با این حال می‌توان قیمت الکترود مصرفی برای انجام این تست را ملاک اصلی تعیین هزینه abr بشمار آورد. برای کسب اطلاع دقیق از هزینه انجام این تست، می‌توانید با شماره‌های موجود در سایت کلینیک گوش تهران تماس حاصل فرمایید.

برای انجام آزمایش ABR به کجا مراجعه کنیم

برای انجام تست شنوایی ABR، می‌توانید به کلینیک گوش تهران واقع در خیابان ولیعصر مراجعه کنید.با داشتن متخصصان شنوایی شناسی و گوش، حلق و بینی بهترین خدمات را به بیماران ارائه می‌دهد. اگر شما علاقه‌مند به کسب اطلاعات بیشتر در مورد روش درمانی کلینیک گوش تهران و تیم حاذق آن هستید؛ با کلینیک گوش تهران تماس بگیرید.

همان طور که گفته شد تست پاسخ شنوایی ساقه مغز (ABR یا BAER) به دو منظور انجام می‌شود: ارزیابی آستانه شنوایی و بررسی عملکرد مسیر عصبی شنوایی. این تست برای شناسایی علت کم شنوایی و تعیین کاندیدای مناسب برای درمان کم شنوایی کاربرد دارد. علاوه بر این، پس از انجام آزمایشات سنتی شنوایی، این تست برای بررسی دقیق‌تر عصب شنوایی و مسیرهای عصبی موجود در ساقه مغز انجام می‌شود.