کم شنوایی حسی عصبی چیست؟ معرفی علل، علائم و درمان SNHL

آخرین بروزرسانی: آگوست 15, 2026

شاید صداها را می‌شنوید اما گویی درک‌شان سخت شده؛ یا هنگام صحبت در جمع، صدای پس‌زمینه همه‌چیز را برایتان مبهم می‌کند.‎ شاید هم وزوزی مداوم در گوش‌تان شنیده می‌شود که آرامش‌تان را به هم زده.‎ این نشانه‌ها می‌توانند به کم‌شنوایی حسی-عصبی (SNHL) اشاره داشته باشند؛ از شایع ترین انواع کم شنوایی که از آسیب به سلول‌های مویی حلزون گوش یا عصب شنوایی ایجاد می‌شود.‎

این عارضه طیف وسیعی دارد:‎ از افت تدریجی ناشی از افزایش سن تا افت ناگهانی شنوایی که یک وضعیت اورژانسی پزشکی محسوب می‌شود و تأخیر در درمان آن می‌تواند به ناشنوایی دائمی منجر شود.‎ در این مقاله با علل، علائم، روش‌های تشخیص و گزینه‌های درمانی SNHL آشنا می‌شوید تا بدانید در چه شرایطی باید نگران باشید و چه زمانی باید فوراً اقدام کنید.‎

جدول انوع مختلف کم شنوایی حسی عصبی SNLH:

1	دو طرفه	هر دو گوش کم‌شنوا هستند؛ اغلب ناشی از پیرگوشی، ژنتیک یا صدای بلند؛ تدریجی و پیشرونده.
2	یک طرفه	فقط یکی از گوش‌ها درگیر است؛ علت ممکن است تومور، منییر یا ضربه صوتی باشد.
3	نامتقارن	هر دو گوش کم‌شنوا هستند اما شدت آن متفاوت است؛ تشخیص و درمان دقیق‌تر نیاز دارد.

خیلی از افراد، علائم اولیه‌ی SNHL مانند وزوز گوش یا مشکل در شنیدن صداهای زیر را نادیده می‌گیرند تا وقتی که کاهش شنوایی پیشرفت کرده باشد. هرچه تشخیص زودتر انجام شود، گزینه‌های درمانی مؤثرتر و بیشتری در دسترس خواهد بود.
برای ارزیابی وضعیت شنوایی خود همین حالا تماس بگیرید: 02188205806

فهرست عناوین این مقاله پنهان

1 کم شنوایی حسی عصبی چیست؟

2 علائم کم شنوایی حسی عصبی

3 علل کم شنوایی حسی عصبی

3.1 مادرزادی

3.2 سروصدا های بلند

3.3 پرسبیکوزیس

4 آیا سکته مغزی باعث کم شنوایی حسی عصبی می شود؟

5 انواع کم شنوایی حسی عصبی

5.1 کم شنوایی حسی عصبی دو طرفه

5.2 کم شنوایی حسی عصبی یک طرفه

5.3 کم شنوایی حسی عصبی نامتقارن

6 تشخیص کم شنوایی حسی عصبی

7 درمان کم شنوایی حسی عصبی

8 چه زمانی به مراقبت‌های اورژانسی مراجعه کنیم؟

9 جلوگیری از ابتلا به کم شنوایی حسی عصبی

10 برگشتن عصب گوش

کم شنوایی حسی عصبی چیست؟

کم شنوایی حسی عصبی (sensorineural hearing loss) به عنوان رایج‌ترین کم شنوایی شناخته می‌شود. آسیب سلول‌های مو مانند داخل حلزون گوش علت بروز این بیماری می‌باشد. علاوه بر آسیب حلزون گوش، صدمات وارده به عصب شنوایی نیز زمینه ساز این بیماری است؛ با توجه به میزان آسیب گوش داخلی، کم شنوایی می‌تواند از خفیف تا کامل اتفاق بیافتد.

کم شنوایی حسی عصبی بیماری خطرناکی نیست، اما اگر به درستی درمان نشود، عوارضی را به دنبال خواهد داشت؛ یکی از شایع‌ترین پیامدهای خود داری از درمان کم شنوایی، اختلال در برقراری ارتباط و انزوای اجتماعی است.^{www.audika.co.nz}

علائم کم شنوایی حسی عصبی

علائم کم شنوایی حسی عصبی، می‌تواند در یک یا هر دو گوش ظاهر شود. نشانه‌های این بیماری در برخی از بیماران تدریجی است؛ به همین علت بدون انجام شنوایی سنجی امکان تشخیص آن سخت و دشوار است. علائم کم شنوایی حسی عصبی می‌تواند در طی چند روز و به صورت ناگهانی نیز آشکار شود. از متدوال‌ترین علائم این بیماری عبارتنداز:

مشکل در شنیدن صداها هنگام وجود صدای پس زمینه
اختلال در شنیدن صداهای زیر همانند صدای کودکان و زنان
سرگیجه (vertigo)
مشکلات تعادل
اختلال در شنیدن صداهای بلند
اغلب صداها به صورت خفه و بم شنیده می‌شوند.
عدم درک صدا با وجود شنیدن صدا
وزوز گوش (tinnitus)

علل کم شنوایی حسی عصبی

آشکار شدن بیماری کم شنوایی حسی عصبی به عوامل زیادی وابسته است. علل بیماری می‌توانند اکتسابی و هم مادرزادی باشند. در ادامه موارد بالقوه‌ای که در بروز این بیماری دست دارند، معرفی خواهیم کرد.

مادرزادی

یکی از شایع‌ترین ناهنجاری‌های مادرزادی، کم شنوایی حسی و عصبی می‌باشد؛ عفونت و کمبود اکسیژن می‌تواند احتمال ابتلا به این بیماری را در نوزادان دو چندان کند. همچنین کم شنوایی حسی عصبی، می‌تواند ناشی از اختلالات ژنتیکی مختلف باشد و یکی از شرایطی که با این نوع کم شنوایی مرتبط است، سندرم آلپورت است! این سندرم یک بیماری ارثی نادر است که علاوه بر آسیب به کلیه‌ها و بینایی، می‌تواند به تدریج منجر به کم شنوایی حسی عصبی شود؛ سندرم آلپورت به دلیل اختلال در تولید کلاژن نوع IV، با آسیب به ساختارهای گوش داخلی و عصب شنوایی همراه است، که نهایتاً به کاهش شنوایی می‌انجامد.

سروصدا های بلند

شنیدن صداهایی با بیش از 85 دسی بل می‌تواند زمینه را برای ظهور کم شنوایی حسی عصبی ایجاد کند. در برخی از مواقع، حتی یک بار قرار گرفتن در معرض صداهای بلند، آسیب‌های شدید را به گوش داخلی وارد می‌کند. بنابراین روند ابتلا به کم شنوایی حسی عصبی می‌تواند تدریجی و یا ناگهانی باشد. از شایع‌ترین دلایل آسیب گوش داخلی می‌تواند به صداهایی همانند شلیک گلوله، انفجار و… اشاره کرد.

پرسبیکوزیس

کم‌شنوایی‌ای که به‌مرور زمان و در نتیجه‌ی افزایش سن به وجود می‌آید، در علم پزشکی با نام پیرگوشی یا پرسبیکوزیس (Presbycusis) شناخته می‌شود. این نوع کم‌شنوایی از نوع حسی-عصبی است و به دلیل آسیب تدریجی به سلول‌های مویی حلزون گوش (در گوش داخلی) یا اعصاب شنوایی ایجاد می‌شود.

برخلاف کم‌شنوایی‌های ناگهانی یا ناشی از عفونت و ضربه، پیرگوشی به‌صورت تدریجی اتفاق می‌افتد و معمولاً هر دو گوش را به‌طور همزمان درگیر می‌کند. اغلب افراد تا مدت‌ها متوجه آن نمی‌شوند، چون کاهش شنوایی آهسته‌ و پیشرونده است.

آیا سکته مغزی باعث کم شنوایی حسی عصبی می شود؟

هرچند گاهی اوقات کم‌شنوایی ناشی از سکته مغزی با کم‌شنوایی حسی‌-عصبی اشتباه گرفته می‌شود ، چون هر دو نوع به آسیب در سیستم عصبی شنوایی مربوط هستند؛ اما، سکته مغزی در بخش‌هایی از مغز که مسئول پردازش صدا است، مانند لوب تمپورال یا مسیرهای شنوایی ساقه مغز، باعث اختلال در درک و پردازش می شود، ولی در SNHL آسیب دیدن سلول‌های مویی گوش داخلی یا عصب شنوایی (عصب هشتم) دلیل اصلی کم شنوایی است. در واقع، سکته مغزی ممکن است باعث بروز نوعی کم‌شنوایی حسی‌-عصبی مرکزی شود، چرا که آسیب در مغز است نه در حلزون گوش، اما نتیجه آن اختلال در انتقال یا درک صدا خواهد بود. بنابراین، هرچند منشأ آن‌ها متفاوت است، اما از نظر تأثیر بر عملکرد شنوایی، ارتباط نزدیکی دارند.

انواع کم شنوایی حسی عصبی

کم‌شنوایی حسی عصبی، بسته به علت بروز و محل درگیری، می‌تواند شکل‌های مختلفی داشته باشد؛ این نوع کم‌شنوایی معمولاً ناشی از آسیب به سلول‌های شنوایی گوش داخلی یا عصب هشتم مغزی است. از نظر محل تأثیر، به سه نوع تقسیم می‌شود: ^{sensorineural-hearing-loss}

دو طرفه
یک طرفه
نامتقارن

تشخیص نوع دقیق آن برای انتخاب روش درمانی و توان‌بخشی مؤثر، اهمیت بسیار زیادی دارد.

کم شنوایی حسی عصبی دو طرفه

در این نوع از کم‌شنوایی، هر دو گوش به‌طور همزمان درگیر می‌شوند و معمولاً کاهش شنوایی تدریجی و پیشرونده است. شایع‌ترین علت آن افزایش سن (پیرگوشی) است، اما عوامل دیگری مانند ژنتیک، بیماری‌های عفونی مثل سرخک، یا قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض صداهای بلند نیز می‌توانند نقش داشته باشند. این نوع کاهش شنوایی اغلب تأثیر قابل توجهی بر کیفیت زندگی فرد می‌گذارد.

کم شنوایی حسی عصبی یک طرفه

کم‌شنوایی حسی عصبی یک‌طرفه زمانی رخ می‌دهد که فقط یکی از گوش‌ها دچار آسیب شود؛ علل این نوع کم‌شنوایی ممکن است شامل تومور عصب شنوایی (نوروم آکوستیک)، بیماری منییر، یا ضربه صوتی شدید به یک گوش باشد. چون تنها یک گوش درگیر است، تشخیص آن گاهی دشوارتر است و ممکن است بیمار فقط در موقعیت‌های خاصی متوجه اختلال شنوایی شود.

کم شنوایی حسی عصبی نامتقارن

در نوع نامتقارن، هر دو گوش کم‌شنوا هستند، اما شدت کاهش شنوایی در یکی از گوش‌ها بیشتر است. این وضعیت ممکن است ناشی از عوامل ژنتیکی، آسیب‌های عصبی یا برخی بیماری‌های مزمن باشد. کم‌شنوایی نامتقارن می‌تواند در تشخیص دقیق مشکل و تجویز سمعک یا درمان‌های جایگزین، چالش‌برانگیزتر باشد. انجام آزمایش‌های دقیق شنوایی‌سنجی در این موارد اهمیت زیادی دارد.

تشخیص کم شنوایی حسی عصبی

برای درمان مؤثر کم‌شنوایی حسی عصبی، تشخیص زودهنگام بسیار حیاتی است. پزشک یا شنوایی‌سنج بر اساس علائم بیمار، آزمایش‌های تخصصی مانند ادیوگرام، آزمون رفلکس آکوستیک و بررسی پاسخ ساقه مغز (ABR) را تجویز می‌کند. این بررسی‌ها کمک می‌کنند تا محل دقیق آسیب (گوش داخلی یا مسیر عصبی) مشخص شده و برنامه درمانی مناسب طراحی شود.

معاینه فیزیکی

اولین قدم در ارزیابی شنوایی، معاینه دقیق گوش توسط پزشک متخصص است؛ در این مرحله، پزشک با استفاده از اتوسکوپ، گوش خارجی و پرده گوش را بررسی می‌کند. هدف این بررسی، رد کردن علل ساده‌تری مانند جرم گوش، التهاب یا تجمع مایع است که بیشتر مربوط به کم‌شنوایی هدایتی هستند. اگر مسیر گوش خارجی طبیعی باشد، بررسی‌های تخصصی‌تری برای تشخیص نوع حسی عصبی آغاز می‌شود.

هر یک از ابزار زیر به نوعی در تشخیص SNHL مورد استفاده قرار می‌گیرند:

دیاپازون

دیاپازون ابزاری فلزی و ساده است که برای بررسی وضعیت شنوایی بیماران به کار می‌رود؛ این وسیله با ضربه زدن، صدایی با فرکانس مشخص تولید می‌کند که امکان بررسی شنوایی در محدوده‌های خاص را فراهم می‌سازد. دیاپازون به پزشک کمک می‌کند تا با انجام تست‌های بالینی ساده، تفاوت بین کم‌شنوایی حسی‌-عصبی و کم‌شنوایی هدایتی را تشخیص دهد.

تست وبر

تست وبر یکی از روش‌های ارزیابی شنوایی با دیاپازون است. پزشک، دیاپازون را به پیشانی بیمار می‌زند و صدا را در سر پخش می‌کند. اگر فرد صدا را در گوش آسیب‌دیده بلندتر بشنود، احتمالاً دچار کم‌شنوایی هدایتی است؛ در مقابل، اگر صدای بلندتر در گوش سالم شنیده شود، نشانه‌ای از کم‌شنوایی حسی‌-عصبی خواهد بود. این تست، تشخیصی سریع و بدون درد است.

تست رین

در تست رین، پزشک دیاپازون را روی استخوان ماستوئید در پشت گوش قرار می‌دهد. بیمار موظف است تا زمان قطع صدا را به پزشک اعلام کند. سپس پزشک دیاپازون را جلوی کانال گوش به صدا در خواهد آورد. بیمار مجدد باید زمان قطع صدا را مشخص کند. افراد مبتلا به کم شنوایی حسی عصبی صدای دیاپازون را در جلوی کانال گوش بهتر خواهند شنید.

شنوایی سنجی

در آخرین مرحله، انجام شنوایی سنجی(audiometry) برای بررسی دقیق شنوایی توصیه می‌شود. شنوایی شناس بیمار را به اتاق عایقی هدایت می‌کند. هدفونی روی گوش‌های بیمار قرار خواهد گرفت. سپس صداها و کلمات در هر گوش با شدت و فرکانس‌های مختلف پخش می‌شود. در نهایت نتیجه آزمایش توسط شنوایی شناس تفسیر خواهد شد.

درمان کم شنوایی حسی عصبی

در حال حاضر، درمان قطعی برای کم‌شنوایی حسی‌عصبی وجود ندارد؛ چرا که این نوع کاهش شنوایی اغلب ناشی از آسیب‌های غیرقابل برگشت به سلول‌های مویی حلزون گوش یا عصب شنوایی است. با این حال، استفاده از وسایل کمک‌شنوایی مانند سمعک‌ها می‌تواند تا حد زیادی توانایی شنیدن را بهبود بخشد. در موارد شدیدتر، ممکن است از ایمپلنت حلزون گوش (Cochlear Implant) برای تحریک مستقیم عصب شنوایی استفاده شود. این روش‌ها باعث می‌شوند افراد بتوانند مجدداً صداها را بهتر بشنوند و کیفیت زندگی‌شان ارتقا یابد.

چه زمانی به مراقبت‌های اورژانسی مراجعه کنیم؟

افت شنوایی حداقل 30 دسی بل در عرض 3 روز، از علائم کاهش شنوایی حسی عصبی ناگهانی می‌باشد. عدم درمان سریع این بیماری منجر به ناشنوایی خواهد شد. بنابراین درصورت مواجه با این علائم سریعا به متخصص گوش مراجعه کنید.

عفونت
ضربه به سر
بیماری خودایمنی(autoimmune)
بیماری منیر
برخی داروها
مشکلات گردش خون

همان‌طور که دیدیم، کم‌شنوایی حسی-عصبی طیف وسیعی دارد — از پیرگوشی تدریجی تا افت ناگهانی اورژانسی — و در هر دو حالت، تشخیص به‌موقع مسیر درمان و کیفیت زندگی شما را تعیین می‌کند. برای دریافت مشاوره تخصصی و انجام آزمایش‌های دقیق شنوایی‌سنجی، میتوانید از طریق فرم زیر اقدام کنید:

درخواست مشاوره رایگان

برای مشاوره رایگان توسط مشاورین ما فرم زیر را پر کنید.

جلوگیری از ابتلا به کم شنوایی حسی عصبی

کم شنوایی حسی عصبی در بسیاری از افراد مسن دیده می‌شود. خودداری از انجام برخی از عادات، به سالم ماندن سیستم شنوایی شما کمک خواهد کرد. بیماران می‌توانند با انجام نکات زیر تا حد زیادی از ابتلا به کم شنوایی جلوگیری کنند.

صدای هدفون و گوشی زیر 60 درصد باشد.
در مکان‌های پر سر و صدا از گوشگیر استفاده شود.
قبل از شروع داروی جدید با پزشک مشورت کنید.
آزمایشات شنوایی را به طور منظم انجام دهید.

برگشتن عصب گوش

کم شنوایی حسی عصبی، که به عنوان شایع‌ترین نوع کم شنوایی دائمی شناخته می‌شود، ناشی از آسیب به سلول‌های مویی حلزون گوش یا مسیرهای عصبی است که از گوش داخلی به مغز می‌روند؛ این نوع کم شنوایی، می‌تواند به دلایل مختلفی از جمله افزایش سن، قرار گرفتن در معرض صداهای بلند، عفونت‌ها، یا عوامل ژنتیکی ایجاد شود.

بررسی‌ها نشان می‌دهد که حدود ۷۵٪ از بزرگسالانی که کاشت حلزون انجام داده‌اند، بهبود قابل‌توجهی در درک گفتار داشته‌اند؛ به‌طوری‌که میانگین درک کلمات به ۴۲٪ و جملات در محیط ساکت به ۶۰٪ رسیده است. این بهبود در افرادی که پس از یادگیری زبان دچار کم‌شنوایی شده‌اند، چشمگیرتر بوده و ۸۲٪ آن‌ها دست‌کم ۱۵٪ پیشرفت در درک گفتار داشته‌اند، در حالی‌ که این رقم در افراد دچار کم‌شنوایی پیش از یادگیری زبان، تنها ۵۳٪ بوده است. عواملی مانند مدت‌زمان ناشنوایی، سن شروع کم‌شنوایی و تجربه قبلی شنیداری، نقش مهمی در میزان موفقیت درمان دارند. PMC – Cochlear Implants Study

در صورتی که کم شنوایی حسی عصبی درمان نشود، می‌تواند عواقب جدی‌تری همچون ناشنوایی کامل را به دنبال داشته باشد؛ ناشنوایی می‌تواند تاثیرات منفی قابل توجهی بر کیفیت زندگی فرد، از جمله انزوا اجتماعی، مشکلات ارتباطی، و اختلالات روانی مانند افسردگی و اضطراب داشته باشد. از این رو، تشخیص زودهنگام و درمان مناسب این نوع کم شنوایی بسیار حائز اهمیت است! با توجه به پیشرفت‌های اخیر در تکنولوژی‌های شنوایی و روش‌های درمانی، امید به بهبود کیفیت شنوایی برای بسیاری از افراد مبتلا به کم شنوایی حسی عصبی افزایش یافته است.

جدیدترین مقالات آموزشی کلینیک گوش تهران

دانشنامه کم شنوایی

تاثیر دود سیگار بر گوش، آیا سیگار شما را کم شنوا می‌کند؟

از میان عوامل گوناگون مؤثر بر سلامت شنوایی، تأثیر دود سیگار بر گوش یکی از مواردی است که کمتر مورد توجه عمومی قرار گرفته، اما

2026-09-10 بدون دیدگاه

دانشنامه مشکلات و بیماری های گوش

روش های درمان نوریت دهلیزی یا التهاب عصب تعادلی گوش

درمان نوریت دهلیزی برای همه بیماران یک نسخه واحد ندارد؛ بلکه انتخاب روش درمانی کاملا به مرحله بیماری، شدت سرگیجه، میزان اختلال تعادل و سرعت

2026-09-10 2 دیدگاه

تصویر معاینه گوش کودک برای برریب بیماری‌ های شنوایی مادرزادی