علت خراب شدن سمعک و راه‌های رفع آن‌ها

اگر احساس می‌کنید صدای سمعک‌تان کم شده، نویز دارد یا به‌طور کامل از کار افتاده، احتمالاً این سؤال برایتان پیش آمده که «علت خراب شدن سمعک چیست؟». سمعک یک وسیله الکترونیکی ظریف و حساس است که اگرچه با تکنولوژی پیشرفته‌ای طراحی می‌شود، اما به دلایل مختلفی ممکن است دچار اختلال عملکرد شود. از ورود رطوبت و جرم گوش گرفته تا ضعیف شدن باتری، استفاده نادرست یا حتی نقص فنی در قطعات داخلی، همه می‌توانند در عملکرد آن اختلال ایجاد کنند.

حتی در صورت استفاده از بهترین سمعک، باز هم ممکن است با خرابی های رایجی همچون نشنیده شدن صدا از سمعک، بلند نبودن صدای سمعک و یا سوت زدن آن مواجهه شوید؛ ولی جای نگرانی نیست در اکثر مواقع با اقدامات صاده ای همچون تعویض باتری، تمیز کردن سمعک یا تنظیم مجدد آن می‌توان خرابی سمعک را برطرف کرد.

علت متوجه نشدن کلمات با سمعک

یکی از عمده ترین مشکلات افرادی که برای خرابی سمعک به کلینیک مراجعه می‌کنند متوجه نشدن کلمات با سمعک است! سوال اکثر این افراد این است که چرا با وجود استفاده ازسمعک، همچنان در درک صحیح صداها با مشکل مواجه هستند؟

طبق بررسی‌های انجام‌ شده بر روی نتایج ادیومتری این افراد، اغلب مشاهده می‌شود که تست تشخیص کلمه آن‌ها عملکرد ضعیفی دارد؛ به عبارت دیگر، این افراد با مشکل اختلال پردازش شنوایی یا بدشنوایی مواجه هستند. در ویدئو زیر سرکار خانم فاطمه زرین پور علت متوجه نشدن کلمات با سمعک و روش رفع این مشکل را به شما عزیزان توضیح می‌دهد.

رعایت نکات گفته شده در ویدئو، می‌تواند به بهبود درک گفتار و افزایش کیفیت ارتباط در افراد کم‌شنوا کمک کند.

چرا سمعک خراب می‌شود؟ دلایل شایع خرابی سمعک

خرابی سمعک می‌تواند دلایل متعددی داشته باشد؛ از مشکلات فنی گرفته تا آسیب‌های محیطی. گاهی نیز کاربران به‌صورت ناخواسته با عدم رعایت مراقبت‌های لازم، موجب کاهش عمر مفید دستگاه می‌شوند. به عنوان مثال یکی از عوارض استفاده نکردن سمعک، خراب شدن آن است، بدون آنکه فرد متوجه آسیب پیش آمده باشد. از این رو شناخت دلایل خرابی به شما کمک می‌کند که با مراقبت صحیح، از مشکلات احتمالی جلوگیری کنید.

در ادامه، مهم‌ترین عوامل خرابی سمعک را معرفی و بررسی خواهیم کرد: ^{the most common causes of hearing aid malfunctions}

عوامل محیطی که به سمعک آسیب می‌زنند

محیط اطراف نقش بسیار مهمی در سلامت عملکرد سمعک دارد. یکی از شایع‌ترین عوامل آسیب‌زا، رطوبت است. هوای مرطوب یا تعریق زیاد، به‌ویژه در فصل تابستان، ممکن است باعث نفوذ آب به داخل سمعک شود و اجزای الکترونیکی آن را دچار اختلال کند. همچنین گرد و غبار، آلودگی هوا و قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی مثل اسپری مو یا ادکلن نیز می‌توانند باعث خرابی زودهنگام شوند. نوسانات دمایی بالا نیز به قطعات داخلی دستگاه آسیب می‌زند. افرادی که در مناطق گرم و مرطوب زندگی می‌کنند یا شغلشان در فضای باز است، باید با احتیاط بیشتری از سمعک استفاده کنند. استفاده از محفظه‌های خشک‌کننده و تمیز کردن روزانه دستگاه می‌تواند تا حد زیادی از آسیب محیطی پیشگیری کند.

مشکلات باتری و برق‌ رسانی در سمعک

یکی از دلایل رایج خرابی سمعک، مشکلات باتری و سیستم برق‌رسانی آن است. سمعک برای عملکرد دقیق نیاز به منبع انرژی پایدار دارد. باتری‌های ضعیف، تاریخ‌گذشته یا باتری‌هایی که به‌درستی در جای خود قرار نگرفته‌اند، باعث ایجاد صدای ضعیف، قطع‌وصلی یا حتی خاموش شدن کامل سمعک می‌شوند. در برخی موارد، سولفاته شدن محل باتری به‌دلیل رطوبت می‌تواند اتصال را مختل کرده یا حتی به مدارهای داخلی آسیب بزند. استفاده از باتری‌های اصل، تعویض منظم آن‌ها و تمیز نگه داشتن جای باتری از نکات مهم برای پیشگیری از این نوع خرابی است. همچنین توصیه می‌شود باتری‌ها را شب‌ها از دستگاه خارج کرده و در محفظه خشک نگهداری شوند.

مشکلات ناشی از جرم و انسداد

سمعک‌ها به‌صورت مستقیم در تماس با مجرای گوش قرار می‌گیرند و به همین دلیل جرم گوش یکی از تهدیدهای مهم برای عملکرد آن‌هاست. تجمع جرم گوش در خروجی صدا یا در میکروفن سمعک باعث انسداد و کاهش شدید کیفیت صوتی می‌شود. در برخی موارد، دستگاه به‌طور کامل از کار می‌افتد یا نویزهای مزاحم تولید می‌کند. متاسفانه، خیلی از کاربران به تمیز کردن منظم سمعک توجه کافی ندارند. استفاده از فیلترهای محافظ، بررسی منظم کانال صدا و استفاده از ابزارهای مخصوص تمیزکاری، مثل برس‌های ریز یا پمپ باد کوچک، می‌تواند از انسداد جلوگیری کند. همچنین مراجعه به متخصص برای پاک‌سازی جرم گوش نیز اهمیت بالایی در جلوگیری از آسیب دارد.

آسیب فیزیکی و ضربه به سمعک

سمعک دستگاهی بسیار ظریف و حساس است که در برابر ضربه، سقوط یا فشار زیاد بسیار آسیب‌پذیر است. افتادن دستگاه از روی میز یا برخورد با اشیای سخت می‌تواند باعث شکستگی پوسته، آسیب به مدارهای داخلی یا حتی از کار افتادن کامل آن شود. همچنین خم شدن قاب پشت گوشی یا سوکت‌های ارتباطی بر اثر فشار نادرست هنگام قرار دادن در گوش نیز از دیگر مشکلات رایج است. بسیاری از خرابی‌های پرهزینه سمعک، نتیجه بی‌احتیاطی در حمل یا نگهداری هستند. برای جلوگیری از این آسیب‌ها، حتماً سمعک را در جعبه مخصوص نگهداری کرده، از پرت شدن یا فشارهای ناگهانی جلوگیری کنید و هنگام خواب یا استحمام آن را از گوش خارج نمایید.

خرابی های رایج سمعک

افرادی که به صورت دائمی از سمعک استفاده می‌کنند؛ ممکن است متوجه مشکلاتی در حین استفاده از این ابزار کمک شنوایی شوند؛ چهار نوع رایج از خراب شدن سمعک که دارندگان آن بسیار تجربه می‌کنند عبارتند از:

• از سمعک هیچ صدایی شنیده نمی‌شود.
• صدای سمعک به اندازه کافی بلند و واضح نیست.
• صدای شنیده شده از سمعک غیرعادی به نظر می‌رسد.
• سمعک صدای سوت زدن می‌دهد.

در ادامه راه‌حل‌هایی را برای رفع خراب شدن سمعک بیان خواهیم کرد. در صورتی که با استفاده از راه‌کارهای این مقاله قادر به رفع اختلالات سمعک نشوید؛ ممکن است لازم باشد به متخصصان شنوایی شناس مراجعه کنید. ^{healthyhearing}

از سمعک هیچ صدایی شنیده نمی‎‌شود

عدم شنیدن صدا در سمعک یکی از علت‌های رایج خراب شدن سمعک است که بیشتر افرادی که با سمعک شنوایی خود را بهبود می‌بخشند، با آن مواجه هستند؛ برای حل این مشکل راه کارهایی توصیه می‌شود. که عبارت‌انداز:

1. بررسی فیزیکی سمعک: ابتدا سمعک را از نظر وجود هرگونه موانع فیزیکی مانند موم گوش(ear wax) بررسی کنید. موانع فیزیکی ممکن است باعث کاهش یا عدم وضوح صدا شوند. در صورت وجود موم گوش یا هر گونه آلودگی در داخل میکروفون یا محل خروج صدا، سمعک را با احتیاط تمیز کنید.
2. اطمینان از روشن بودن سمعک: سمعک‌ها معمولاً با بستن درب باتری روشن می‌شوند. اگر درب باتری به درستی بسته نمی‌شود، احتمالاً باتری به اشتباه قرار گرفته است. در این صورت باتری را بیرون آورده و مجدداً در محل صحیح جایگذاری کنید. اگر پس از قرار دادن درست باتری، درب به راحتی بسته شد، سمعک باید روشن شود.
3. تعویض باتری در صورت لزوم: اگر باتری به درستی در جای خود قرار گرفته باشد ولی از سمعک صدایی شنیده نشود، باید باتری را تعویض کنید. ممکن است باتری خراب شده باشد و نیاز به جایگزینی داشته باشد.
4. چک کردن میزان صدای خروجی سمعک: بررسی کنید که صدای سمعک در سطح مناسب باشد. از کنترل از راه دور یا مستقیماً از روی سمعک، میزان صدا را افزایش دهید و چند بار ولوم را کم و زیاد کنید. در برخی مواقع، صدا به دلیل پایین بودن ولوم ممکن است شنیده نشود.

اگر هیچ یک از مراحل بالا مشکل سمعک را حل نکرد، ممکن است سمعک آسیب دیده باشد. در این صورت بهتر است برای عیب‌یابی و تعمیر خرابی سمعک به متخصصان شنوایی شناسی در کلینیک گوش تهران مراجعه شود.

صدای سمعک به اندازه کافی بلند و واضح نیست

عدم شنیدن صدای واضح و بلند در سمعک جزو شایع‌ترین  علت خراب شدن سمعک به شمار می رود؛ در ادامه راهکارهایی برای رفع این نوع از مشکلات سمعک بیان شده است.

• همانطور که پیش‌تر اشاره شد، در ابتدا بهتر است سمعک به صورت فیزیکی بررسی شود. ممکن است در صورت وجود موانع فیزیکی همچون موم گوش در محل میکروفون یا خروجی صدا، صدا به صورت واضح و بلند شنیده نشود.
• در صورت استفاده از سمعک‌های پشت گوشی (BTE) که دارای لوله و قالب گوش هستند؛ لوله باید به دقت بررسی شود. در صورت مشاهده هر گونه ترک، انسداد یا رطوبت در داخل لوله، سریعا برای رفع آن باید اقداماتی انجام شود.
• میزان صدا با کنترل از راه دور یا مستقیماً روی سمعک افزایش داده شود؛ برای اطمینان از وجود یا عدم وجود صدا چند بار صدای سمعک کم و زیاد شود. در این حالت ممکن است به علت کاهش ولوم سمعک، صدا به صورت رسا و واضح شنیده نشود.
• به یک متخصص شنوایی شناس برای ارزیابی شنوایی مراجعه شود. ممکن است به علت تغییر در میزان شنوایی، سمعک توانایی رساندن صدای واضح و بلند را نداشته باشد.
• در صورتی که مدتی از آخرین ارزیابی شنوایی فرد گذشته باشد، ممکن است لازم باشد یک تست شنوایی(audiometry) انجام شود؛ در صورت تغییر در میزان شنوایی، شنوایی شناس می‌تواند سمعک را مجددا تنظیم کند.

صدای شنیده شده از سمعک غیرعادی به نظر می‌رسد

شنیدن صدای غیرعادی همچون نویز در سمعک جزو متدوال‌ترین  علت خراب شدن سمعک به شمار می رود؛ در ادامه می‌توان با استفاده از راه‌کارهای زیر به رفع این نوع از مشکلات سمعک پرداخته شود.

1. در صورت مواجه شدن با چنین مشکلی در سمعک باید ابتدا به بررسی فیزیکی سمعک پرداخته شود. درب باتری با دقت بررسی شود. در صورتی فرسودگی، ممکن است صدا به صورت دستکاری شده به گوش برسد.
2. محفظه باتری تمیز و سپس باتری تعویض گردد. در این حالت ممکن است صدا به درستی دریافت شود. متخصص شنوایی شناس همچنین می‌تواند محفظه باتری را برای شما تمیز کند.
3. به آسیب دیدگی سمعک توجه شود. در صورتی که سمعک آسیب دیده باشد صدا به درستی به گوش رسانده نمی‌شود. افراد می‌توانند به متخصص شنوایی شناسی برای عیب‌یابی و تعمیر خرابی سمعک، مراجعه کنند.

سمعک صدای سوت زدن می‌دهد

شنیدن صدای سوت در سمعک جزو شایع‌ترین علت خراب شدن سمعک به شمار می‌رود. راه‌کارهای زیر می‌تواند برای رفع این نوع از مشکلات در سمعک‌ها استفاده شود.

•  اگر سمعک در حالی که در گوش است سوت می‌کشد، باید آن را از گوش خارج کرده و دوباره به درستی وارد کنید. احتمالاً سمعک به درستی قرار نگرفته است.
• اگر سمعک به درستی وارد شده باشد و هنگام کاهش صدا سوت نزند، ممکن است صدای زیادی از اطراف قالب گوش خارج شود. در این صورت، برای تنظیم مجدد به متخصص شنوایی شناس مراجعه کنید.
• جرم گوش می‌تواند باعث افزایش صدای سمعک شود. به‌طور معمول، افراد به دلیل جرم گوش صدا را بالا می‌برند و این باعث خروج صدای بیش از حد از سمعک و شنیدن سوت می‌شود.
• در صورت کاهش وزن قابل توجه، تناسب سمعک تغییر کرده و ممکن است به درستی در گوش قرار نگیرد. متخصص شنوایی شناس می‌تواند وضعیت جدید را ارزیابی کرده و در صورت نیاز سمعک را دوباره تنظیم یا متناسب با گوش فرد بسازد.

اگر نکات مربوط به عیب‌یابی سمعک به کار گرفته شد و سمعک هنوز هم به درستی کار نکرد. باید برای کمک به متخصصان شنوایی شناس در کلینیک گوش تهران مراجعه شود.

مطالعات نشان داده‌اند که ۶۰–۷۰٪ از سمعک‌هایی که برای تعمیر ارسال می‌شوند، تنها به دلیل مسدود شدن منافذ یا دریچه‌ها توسط جرم گوش خراب شده‌اند. جرم گوش نه تنها مانع عبور صدا می‌شود، بلکه می‌تواند اجزای حساس داخل سمعک را نیز تخریب کند. ^{TECHNICAL FAILURE OF HEARING AIDS}

نشانه‌های خرابی مخابراتی یا الکترونیک سمعک

خرابی‌های مربوط به بخش‌های الکترونیکی یا مخابراتی سمعک ممکن است به‌صورت ناگهانی یا به‌تدریج ایجاد شوند. اگر سمعک ناگهان از کار بیفتد، صدا ندهد، صدای آن خش‌خش کند یا به‌طور نوسانی کار کند، احتمال دارد که مدار داخلی یا سیستم انتقال صدا دچار مشکل شده باشد.همچنین شنیدن نویزهای دائمی، صدای ضعیف یا قطع‌و‌وصل شدن صدا می‌تواند نشانه‌ای از خرابی قطعات داخلی یا سیم‌کشی سمعک باشد.

گاهی هم ممکن است علت خراب شدن سمعک از میکروفن یا گیرنده صوتی باشد، که درست کار نمی‌کند. عواملی مثل استفاده طولانی‌مدت، رطوبت یا گرد‌و‌غبار نیز می‌توانند این اختلال‌ها را بدتر کنند. در چنین شرایطی، بهتر است سمعک را برای بررسی و تعمیر به یک متخصص یا نمایندگی معتبر بسپارید تا از آسیب بیشتر جلوگیری شود.^{how to spot a faulty hearing aid}

چگونه از خراب شدن سمعک جلوگیری کنیم؟

پیشگیری از خرابی سمعک نیاز به رعایت چند نکته ساده اما مهم دارد! نگهداری صحیح اولین و مهم‌ترین قدم است؛ هر شب پیش از خواب، سمعک را از گوش خارج کرده و در محفظه خشک نگهداری قرار دهید تا رطوبت آن گرفته شود. تمیز کردن روزانه دستگاه با برس یا دستمال مخصوص نیز از تجمع جرم و آلودگی جلوگیری می‌کند.

همچنین باید از قرار دادن سمعک در معرض مستقیم نور آفتاب، گرمای زیاد یا مواد شیمیایی خودداری کرد. استفاده از باتری‌های استاندارد و تعویض به‌موقع آن‌ها، نقش مهمی در حفظ عملکرد دستگاه دارد. در نهایت، بررسی‌های دوره‌ای توسط متخصص شنوایی شناسی می‌تواند مشکلات کوچک را پیش از آن‌که به خرابی‌های بزرگ تبدیل شوند، شناسایی و برطرف کند.

اهمیت مراجعه به متخصص برای رفع خرابی سمعک

اگر شما به‌طور مداوم از سمعک استفاده می‌کنید، به‌ویژه اگر برای اولین بار است که از آن استفاده می‌کنید، ممکن است با مشکلاتی مانند خرابی یا اختلالات در عملکرد سمعک مواجه شوید. این مشکلات می‌تواند ناشی از عدم آگاهی کافی از نحوه استفاده صحیح یا خرابی‌های داخلی سمعک باشد. خوشبختانه، در بسیاری از مواقع روش‌های ساده‌ای برای رفع این مشکلات وجود دارد.

اگر با وجود استفاده از این روش‌ها، مشکل سمعک برطرف نشد، توصیه می‌کنیم که سریعاً به یک متخصص شنوایی شناس مراجعه کنید. کلینیک گوش تهران در خیابان ولیعصر با بهره‌گیری از بهترین متخصصان شنوایی شناس، خدمات با کیفیتی را به بیماران خود ارائه می‌دهد. برای کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه، می‌توانید با کلینیک گوش تهران تماس گرفته و مشکلات خود را مطرح کنید.