همه ما در شرایط مختلف، حالت تهوع را تجربه کردهایم؛ این حالت ناراحتکننده، چه در اثر استرس و اضطراب و میگرن به وجود آید، و چه از عفونت گوش میانی و سرگیجه ناشی شود، در هر صورت اشتهای افراد و میل به خوردن غذا را دگرگون میسازد! حال سوال این است که موقع حالت تهوع چی بخوریم و بهترین خوراکی برای حالت تهوع چیست؟
هر چند طبع افراد با یکدیگر متفاوت است، اما تقریبا همه افراد نسبت به برخی خوراکیها، واکنش مثبت نشان میدهند. غذاهای ترد، مواد غذایی پر پروتئین، شکلات (با طعمهای زنجبیلی، نعنایی و لیمویی)، غذاهای پرفیبر و مواد غذایی خنک، به درمان حالت تهوع کمک میکنند. البته پرهیز از غذاهای تند و بدون بو نیز باعث احساس بهتر در بیماران میشود.
خوردن خوراکیهای مفید برای حالت تهوع، تنها در مواردی بلامانع است که این حالت، با علائم جدی دیگر مانند درد شکمی، سردرد، سرگیجه و غش همراه نباشد! زیرا حالت تهوع میتواند به دلیل بیماریهای خاص مانند مشکلات سیستم شنوایی، بیماریهای مغز و اعصاب و… به وجود آید. بنابراین شناخت دلایل بروز مشکل اولین قدم برای درمان آن است. اما در این مقاله، به دنبال علت حالت تهوع نیستیم و میخواهیم لیستی از خوراکیهای مفید برای این شرایط آزاردهنده ارائه دهیم، تا بتوانید در مواقع لزوم از آن استفاده نمایید.
بهترین غذاها برای رفع حالت تهوع کدامند؟
تصمیم درباره اینکه موقع حالت تهوع چی بخوریم، کاملا به علت ایجاد این حالت آزاردهنده مربوط میشود؛ همچنین، نوع علاقمندیهای هر فرد، میتواند بر انتخابهای وی تاثیر بگذارد. در ادامه، گروههای غذایی متنوعی را معرفی میکنیم، که برای درمان خانگی حالت تهوع مفید هستند. Foods That Help Relieve Nausea (everydayhealth.com)
غذاهای ترد و نشاستهدار
غذاهایی که مقدار فراوانی نشاسته دارند، میتوانند حالت تهوع افراد را بهبود بخشند. از طرفی، بسیاری از افراد در هنگام حالت تهوع، به خوردن غذاهای ترد، خشک و ساده، تمایل بیشتری نشان میدهند؛ مخصوصا اگر به دلیل خالی بودن معده، احساس تهوع در آنها، شدیدتر شده باشد! از بهترین خوراکیهای مفید برای حالت تهوع، که نشاسته زیادی دارند، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- کراکر
- برنج سفید
- نان تست سفید خشک
- سیب زمینی
- موز
خوردن آبنبات
احتمالا تاکنون تجربه کردهاید، که خوردن آبنبات یا شکلاتهای سفت، میتواند معده را آرام کند؛ مخصوصا اگر طعم این نوع آبنباتها، زنجبیلی، نعنایی و تند یا لیمویی و ترش باشد. حتی برای کودکانی که دچار حالت تهوع هستند، مصرف آبنبات میتواند جذاب باشد.
جالب است بدانید که مکیدن خود زنجبیل تازه یا خشک، میتواند احساس تهوع را تا حد زیادی برطرف کند! با توجه به تحقیقات پزشکی انجام شده، استفاده از این ماده غذایی نیز برای افراد مبتلا به حالت تهوع و استفراغ، بلامانع است؛ با این حال دوز مصرفی آن را باید رعایت کرد.
مصرف منابع پروتئینی
هر چه پروتئین مواد غذایی مصرفی شما بیشتر باشد، حالت تهوع شما رو به بهبود میرود! در واقع، شما با مصرف غذاهای پر پروتئین، علاوه بر تامین مواد مغذی مورد نیاز بدن خود، به سلامت معده نیز کمک میکنید.
ناگفته نماند که برای بیماران مبتلا به انواع سرطان، که ناچار به انجام شیمی درمانی و پرتو درمانی هستند، حالت تهوع یکی از عوارض ناراحتکننده این نوع درمانها به حساب میآید. از این رو، معمولا پزشک متخصص توصیه میکند تا بیمار، منابع پروتئینی مصرف کرده و از این طریق، به بهبود حالت تهوع و مبارزه با عفونت کمک کند. از بهترین منابع پروتئینی برای رفع حالت تهوع، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- مرغ پخته شده
- تخم مرغ آب پز سفت
- توفو
- ماست یونانی
غذاهای پرفیبر مانند میوهها و سبزیجات
حتما میدانید که غذاهای پرفیبر، کمی دیرهضم هستند و از این نظر، مدت زمان بیشتری را در معده میمانند. بنابراین برای اغلب افرادی که دچار حالت تهوع میشوند، مصرف این گونه مواد غذایی دشوار است! اما در بین مواد غذایی پرفیبر، گزینههایی نیز وجود دارند که خوردن آنها میتواند حس و حال بهتری به فرد بدهد! انواع خوراکی برای حالت تهوع، که فیبر فراوانی داشته باشند، شامل موارد زیر هستند:
- سیب
- آلوی خشک شده
- گلابی
- سیب زمینی متوسط ترجیحا با پوست
- سبزیجات با فیبر بالا؛ مانند هویج خام و اسفناج
با مصرف این نوع مواد غذایی، سلامت دستگاه گوارش حفظ شده و حالت تهوع کمتر میشود؛ ضمن این که این نوع مواد غذایی میتوانند از استفراغ در خواب نیز پیشگیری کنند!
خوردن غذاها و نوشیدنیهای خنک
پاسخ دیگری که میتوانیم به این سوال بدهیم، که موقع حالت تهوع چی بخوریم، غذاها و نوشیدنیهای سرد و خنک زیر هستند:
- انواع اسموتیها
- اسپاگتی یا ماکارونی سرد
- میوههای یخ زده
- سیب یا هندوانه سرد شده
تجربه نشان میدهد که اگر فرد به حالت تهوع دچار شود، خوردن انواع مواد غذایی و آبمیوههای سرد و خنک، احساس بهتری به وی میدهد! شاید یک دلیل آن، بدون بو بودن اکثر خوراکیهای سرد است. در یک تحقیق مشخص شد که اغلب بانوان باردار، با خوردن سیب و هندوانه خنک میتوانند حالت تهوع خود را کنترل کرده و احساس بهتری داشته باشند.
انواع آجیل
یکی از فاکتورهایی که میتواند باعث تهوع شدیدتر شود، کاهش پروتئین مصرفی است؛ آجیلها از جمله مواد غذایی هستند، که علاوه بر طعم خوشایندی که دارند، میتوانند انواع مواد مغذی از جمله پروتئین را به بدن برسانند. آجیلهایی مانند بادام زمینی (در صورت عدم حساسیت) که پروتئین بالا و هضم آسانی دارند، بسیار مفید هستند.
خوردن آجیل، به طور خاص برای افرادی که با استفراغ مکرر، دچار ضعف شدهاند، ضروری است؛ زیرا در کمترین زمان ممکن، بیشترین انرژی را به آنها میبخشد. آجیل برای درمان حالت تهوع در کودکان نیز بسیار مفید است.
بهترین نوشیدنیها برای کاهش حالت تهوع
هیدراته بودن بدن، یک اصل مهم برای سلامتی شما است. هنگام بروز حالت تهوع و استفراغ، نوشیدن آب به اندازه کافی، اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ مخصوصا اگر شرایط خاص مانند سردردهای میگرنی را پشت سر میگذارید. با اینکه آب، بهترین نوشیدنی برای اینگونه شرایط است، اما نوشیدنیهایی که ویتامین و مواد غذایی ارزشمند دارند، به بهتر شدن حال بیمار کمک میکنند؛ برخی از آنها به قرار زیر هستند:
دمنوش زنجبیل
زنجبیل یکی از بهترین انتخابها برای کاهش تهوع، بهویژه در افرادی است که به دلیل استرس معده، مسافرت یا بارداری دچار حالت تهوع میشوند. ترکیبات فعال زنجبیل به بهبود حرکت دستگاه گوارش و کاهش پیامهای عصبی مرتبط با تهوع کمک میکنند. مصرف این دمنوش معمولاً برای بیشتر افراد بیخطر است و اثر آن در بسیاری از مطالعات تغذیهای تأیید شده است.
برای استفاده، کافی است مقدار کمی زنجبیل تازه یا پودر خالص آن را با آب جوش دم کنید و در چند نوبت، جرعهجرعه مصرف کنید. نوشیدن آرام و کمحجم، اثربخشی بیشتری دارد و به معده اجازه میدهد بدون تحریک اضافی آرام شود.
دمنوش نعناع خنک
نعناع به دلیل داشتن منتول، خاصیت شلکننده عضلات دستگاه گوارش دارد و میتواند اسپاسمها و احساس تهوع را در مدت زمان کوتاهی کاهش دهد. آب نعناع خنک برای افرادی که تهوع ناشی از گرما، استرس یا مشکلات گوارشی خفیف دارند، یک گزینه سریعالاثر محسوب میشود. این نوشیدنی معمولاً سبک است و برای معدههای حساس تحریککننده نیست.
برای استفاده، چند برگ نعناع تازه را در آب خنک قرار دهید یا از عرق نعناع رقیقشده استفاده کنید. توصیه میکنم این نوشیدنی را آهسته و با فاصله زمانی کوتاه بنوشید تا اثر آرامبخشی آن بهتر نمایان شود.
دمنوش ریشه شیرینبیان
ریشه شیرینبیان به دلیل ترکیبات ضدالتهابی و اثر محافظتی روی مخاط معده، یکی از گزینههای ارزشمند برای کاهش احساس سوزش، تندی معده و تهوع خفیف است. این گیاه میتواند به تنظیم ترشحات معده کمک کند و برای افرادی که بهدلیل التهاب معده یا رفلاکس دچار تهوع میشوند، مفید باشد. البته باید توجه داشت که مصرف طولانیمدت و بیشازحد شیرینبیان برای برخی افراد مناسب نیست و باید با احتیاط مصرف شود.
برای استفاده، میتوانید مقدار کمی ریشه شیرینبیان را دم کرده و دمنوش آن را آرام و جرعهجرعه بنوشید. بهتر است این دمنوش را در حجم کم و در زمانهایی که معده تحریکپذیرتر است، مصرف کنید تا اثر آرامبخش آن بیشتر نمایان شود.
شربت عسل و لیمو
ترکیب عسل و لیمو یک نوشیدنی ملایم و طبیعی است که به تسکین تهوع و بهبود احساس سنگینی معده کمک میکند. لیمو با رایحه و اسیدیته کنترلشده خود، تهوع را کاهش میدهد و عسل بهعنوان یک منبع انرژی سریع، ضعف ناشی از تهوع را جبران میکند. این نوشیدنی برای افرادی که دچار تهوع صبحگاهی یا خستگی معده هستند، بسیار مناسب است.
برای تهیه، یک قاشق عسل را در آب ولرم حل کنید و چند قطره لیموی تازه اضافه کنید. از مصرف لیموی خیلی ترش خودداری کنید، زیرا در برخی افراد ممکن است اسیدیته بالا موجب تحریک معده شود.
آب سیب رقیقشده
آب سیب یکی از نوشیدنیهایی است که در شرایط تهوع، انرژی ملایم و قابلهضمی را به بدن میرساند. اما وقتی رقیق شود، تحمل آن برای معده حساس بسیار بیشتر میشود و احتمال تحریک را به حداقل میرساند. این نوشیدنی برای کودکان و افرادی که دچار ضعف ناشی از تهوع هستند، انتخاب مناسبی بهشمار میآید.
برای مصرف، آب سیب طبیعی را با مقدار مساوی آب مخلوط کنید و آن را بهصورت سرد یا نیمهسرد جرعهجرعه نوش جان کنید. بهتر است از آبمیوههای صنعتی و شیرینشده استفاده نکنید، زیرا قند بالا ممکن است احساس تهوع را تشدید کند.
دوغ کمنمک
دوغ کمنمک بهدلیل داشتن پروبیوتیکهای طبیعی، میتواند به بهبود تعادل فلور روده و کاهش احساس سنگینی ناشی از پرخوری یا سوءهضم کمک کند. برای بسیاری از افراد، دوغ یک نوشیدنی ملایم و خنککننده است که تهوع بعد از غذا یا حالت بیاشتهایی را کاهش میدهد. البته انتخاب دوغ کمنمک اهمیت زیادی دارد، زیرا نمک زیاد میتواند حالت تهوع را بدتر کند.
برای مصرف، مقدار کمی دوغ کمنمک را در چند نوبت و با فاصله میل کنید. اگر معده بیش از حد حساس است، دوغ خیلی سرد استفاده نکنید، زیرا نوشیدنیهای بسیار سرد ممکن است موجب انقباض ناگهانی معده شوند.
چای بابونه
ابونه یکی از دمنوشهای مؤثر برای آرامکردن معده و کاهش اسپاسمهای گوارشی است و به دلیل خاصیت ضدالتهابی و آرامبخش، در شرایطی که تهوع یا ناراحتی معده بهدلیل استرس، اضطراب یا بیخوابی ایجاد میشود، بسیار کمککننده است. از آنجا که بخشی از علت استفراغ در خواب میتواند به تحریکات عصبی یا تنش معده مرتبط باشد، مصرف بابونه میتواند این عوامل را آرامتر کرده و به برگشت راحتتر فرد به خواب کمک کند.
برای استفاده، یک قاشق بابونه خشک را در آب داغ دم کنید، سپس پس از صاف کردن، آن را گرم و جرعهجرعه بنوشید. در صورت تمایل میتوانید کمی عسل اضافه کنید تا طعم آن ملایمتر شود، اما بهتر است از شیرینکنندههای مصنوعی استفاده نکنید.
مطالعات بالینی و مرورهای سیستماتیک نشان دادهاند که زنجبیل میتواند علائم تهوع را نسبت به دارونما کاهش دهد. بهعنوان مثال در برخی آزمایشها، گروه مصرفکننده زنجبیل نسبت به گروه کنترل، نرخ تهوع یا استفراغ بسیار کمتری داشتهاند (مثلاً حدود ۲۱٪ در مقابل ۴۱٪ پس از عمل جراحی)
آب نارگیل
آب نارگیل یک نوشیدنی سبک، طبیعی و سرشار از الکترولیتهاست که میتواند برای افرادی که بهدلیل تهوع و بیاشتهایی دچار کمآبی یا ضعف شدهاند، بسیار کمککننده باشد. این نوشیدنی به تعادل مایعات بدن کمک کرده و معده را بدون ایجاد سنگینی آرام میکند.
برای مصرف، بهتر است آب نارگیل طبیعی را در حجم کم و بهصورت سرد بنوشید. اگر تهوع شدید دارید، ابتدا مقدار کمی میل کنید و در صورت تحمل، به تدریج حجم بیشتری استفاده کنید. آب نارگیل صنعتی شیرینشده پیشنهاد نمیشود، زیرا قند بالا ممکن است معده را حساستر کند.
چای سبز کمرنگ
چای سبز کمرنگ با داشتن آنتیاکسیدانها و ترکیبات ملایم، میتواند به کاهش تهوع و بهبود هضم کمک کند. رنگ کممایه چای سبز اهمیت دارد، زیرا غلظت زیاد آن ممکن است در برخی افراد موجب تحریک معده شود. این نوشیدنی برای تهوع ناشی از خستگی، استرس یا پرخوری سبک مناسب است.
برای مصرف، یک تیبگ چای سبز را تنها ۲ تا ۳ دقیقه دم کنید تا خیلی غلیظ نشود و سپس آن را گرم یا نیمهگرم میل کنید. مصرف جرعهجرعه بهترین روش است، زیرا معده را کمکم آرام کرده و مانع از احساس سنگینی میشود.
خوردن هر یک از خوراکی های نام برده شده به شما کمک تا حالت تهوع خود را بهبود بخشید؛ اما، اگر همراه با حالت تهوع، احساس سرگیجه هم دارید بهتر است از عصاره جینکو بیلوبا استفاده کنید. جینکوبیلوبا بهترین خوراکی برای سرگیجه است و میتواند در مدت زمان کوتاهی احساس بد شما را بهبود ببخشد.
برای رفع حالت تهوع چی نخوریم؟
آگاهی از نبایدهای غذایی، به اندازه دانستن اینکه موقع حالت تهوع چی بخوریم، مهم است! از نظر پزشکان متخصص، هر آنچه که معده را سنگین کرده و دیر هضم باشد، برای حالت تهوع خوب نیست. بنابراین شما باید از خوردن غذاهای زیر اجتناب کنید:
- غذاهای چرب روغنی یا سرخ شده
- غذاهای ادویهدار
- انواع مواد غذایی، که بوهای تند یا شدید دارند
- غذاهای بسیار شیرین و قند دار
- الکل
- کافئین و قهوه
عادتهای غذایی برای بهبود حالت تهوع
حال که میدانیم موقع حالت تهوع چی بخوریم، بد نیست با برخی تکنیکها نیز آشنا شویم، تا شدت این حالت ناراحتکننده را در خود مدیریت کنیم. در واقع، حتی مصرف خوراکیهای مفید برای حالت تهوع نیز باید اصولی باشد! از جمله تکنیکهای مصرف غذا میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- اجازه ندهید معده خالی بماند؛ در بازههای زمانی ۱ تا ۲ ساعت، کمی خوراکی هر چند به مقدار محدود، مصرف کنید!
- به هیچ عنوان وعدههای غذایی اصلی خود را حذف نکنید.
- با سرعت کم بخورید و بنوشید؛ احساس طعمهای خوشایند، به شما کمک میکند تا از خوردن غذا لذت برده و احساس تهوع کمتری داشته باشید!
- مایعات و جامدات را به صورت همزمان مصرف نکنید.
- بلافاصله پس از خوردن غذا نخوابید؛ بهتر است حداقل ۳۰ دقیقه بعد از خوردن غذا، از خوابیدن خودداری کنید. چون در این صورت، به معده شما فشار وارد شده و حالت تهوع شدیدتر میشود.
- اگر بوی شدید در هنگام پختن غذا، احساس تهوع به شما میدهد، تا حد امکان از آشپزی کردن دوری کنید!
- دهان خود را تمیز کنید؛ زیرا استفراغ کردن میتواند طعم دهان را به شکل آزاردهندهای تغییر دهد. تمیز کردن محیط دهان، مسواک زدن و خوردن آبنباتهای نعنایی خنک، احساس تازگی به شما میدهد.
جدول بهترین و بدترین خوراکیها برای کاهش حالت تهوع
| چه بخوریم؟ (کاهش تهوع) | چه نخوریم؟ (بدترکننده تهوع) |
| دمنوش زنجبیل | غذاهای چرب و سرخکرده |
| دمنوش نعناع | غذاهای ادویهدار و تند |
| چای بابونه | خوراکیهای با بوی تند |
| آبنارگیل | غذاهای خیلی شیرین |
| آبسیب رقیقشده | قهوه و نوشیدنیهای کافئیندار |
| کراکر و نان تست | الکل |
| موز و برنج سفید | نوشابه و نوشیدنیهای گازدار |
| ماست یونانی | فستفودها |
آیا تنها مصرف خوراکیهای مفید برای حالت تهوع کافی است؟
درمان خانگی حالت تهوع، تنها زمانی راهگشا است که به صورت موقت بوده، و با علائم دیگری همراه نشود. افرادی که غیر از حالت تهوع، علائم دیگری مانند درد و انقباض شکم، سرگیجه و احساس گیجی را تجربه میکنند، باید حتما برای ارزیابیهای تخصصیتر به پزشک متخصص مراجعه کنند. چون ممکن است حالت تهوع و استفراغ، به واسطه وجود شرایط پزشکی جدی ایجاد شده باشد.
پزشکان متخصص حاضر در کلینیک گوش تهران، میتوانند پس از بررسی شرایط شما، علت حالت تهوع را تشخیص دهند. تشخیص زود هنگام علت این عارضه، میتواند به درمان هر چه بهتر آن کمک نماید. فراموش نکنید پیش از مراجعه به کلینیک گوش تهران، حتما نوبت خود را رزرو کنید.
1 دیدگاه دربارهٔ «موقع حالت تهوع چی بخوریم؟ بهترین خوراکی برای رفع تهوع»
خیلی هم عالی بود