کم شنوایی انتقالی چیست و چگونه درمان می‌شود؟

اگر احساس می‌کنید گوش‌تان پر یا بسته شده، صداها را تو دماغی می‌شنوید یا فرزندتان مدام می‌گوید صدای شما را واضح نمی‌شنود، ممکن است با کم‌شنوایی انتقالی (Conductive Hearing Loss) روبه‌رو باشید؛ یکی از شایع‌ترین انواع کم شنوایی که به دلیل اختلال در انتقال صدا از گوش خارجی و میانی به گوش داخلی رخ می‌دهد.‎ خبر خوب این است که این نوع کم‌شنوایی، برخلاف بسیاری از انواع دیگر، اغلب موقتی و قابل‌درمان است؛ از عفونت گوش و تجمع موم گرفته تا مشکلات ساختاری پرده گوش.‎ با این حال، بدون تشخیص و درمان به‌موقع، همین مشکل به‌ظاهر ساده می‌تواند روی ارتباطات روزمره، پیشرفت تحصیلی کودکان و کیفیت زندگی بزرگسالان تأثیر بگذارد.‎

 کم شنوایی انتقالی چیست و چگونه رخ می‌دهد؟

کم شنوایی انتقالی نوعی اختلال شنوایی است که به دلیل مشکلات در بخش‌های بیرونی یا میانی گوش رخ می‌دهد و باعث کاهش انتقال صدا به گوش داخلی می‌شود. این نوع کم شنوایی زمانی اتفاق می‌افتد که صدا نتواند به درستی از پرده گوش و استخوان‌های گوش میانی عبور کند و به حلزون گوش برسد.

عوامل متعددی می‌توانند در بروز این بیماری نقش داشته باشند، از جمله انسداد مجرای گوش به‌وسیله‌ی موم یا وجود عفونت‌های گوش میانی. برخلاف دیگر انواع کم شنوایی، این نوع اغلب به صورت موقت است و با درمان مناسب قابل بازگشت می‌باشد. Conductive Hearing Loss ممکن است کیفیت شنیدن صداهای ضعیف‌تر را کاهش دهد و درک گفتار را به ویژه در محیط‌های پرسر و صدا مشکل کند. با تشخیص به موقع و اقدام به درمان، می‌توان از مشکلات بیشتر در شنیدن جلوگیری کرد^{pubmed.ncbi.nlm.nih.gov}.

علائم و نشانه‌های کم شنوایی انتقالی

علائم کم شنوایی انتقالی ممکن است شامل کاهش وضوح شنوایی، احساس گرفتگی در گوش و مشکل در شنیدن صداهای آرام باشد. افرادی که دچار این نوع کم شنوایی هستند، اغلب احساس می‌کنند گوش آن‌ها پر یا بسته شده است. یکی دیگر از علائم معمول، شنیدن صداها به‌صورت مبهم یا تغییر یافته است؛ مثلاً ممکن است صداها تو دماغی به گوش برسند.

در مواردی، وزوز گوش نیز به‌عنوان نشانه‌ای از این عارضه ظاهر می‌شود؛ در صورتی که عفونت در گوش میانی باشد، علائم دیگری مانند درد گوش، ترشح از گوش و حتی سرگیجه نیز ممکن است بروز کند. علائم کم شنوایی انتقالی می‌توانند به صورت ناگهانی یا تدریجی ظاهر شوند و حتی باعث کم شنوایی یکطرفه گوش شود که در آن تنها یکی از گوش‌ها با مشکل کاهش قدرت شنیدن مواجهه می‌شود. شدت این عارضه بسته به علت کم شنوایی متفاوت است.^{my.clevelandclinic.org}

علت‌های رایج بروز کم شنوایی انتقالی

کم شنوایی انتقالی می‌تواند به دلایل مختلفی ایجاد شود؛ از مهم‌ترین علل آن می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• تجمع موم در گوش
• عفونت‌های گوش میانی (مانند اوتیت میانی)
• مشکلات ساختاری در پرده گوش یا استخوان‌های گوش میانی
• سوراخ شدن پرده گوش به‌دلیل آسیب یا عفونت
• تجمع مایع به دلیل تغییرات فشار در گوش
• وجود تومورهای خوش‌خیم در گوش میانی

عفونت گوش میانی شایع‌ترین علت کم شنوایی انتقالی در کودکان است و ممکن است با علائمی مانند درد و تب همراه باشد. بررسی این علل توسط متخصص گوش، برای تشخیص دقیق و انتخاب روش درمانی مناسب بسیار مهم است.

روش‌های درمان کم شنوایی انتقالی

درمان کم‌شنوایی بسته به علت اصلی آن متفاوت است. به طور کلی، اگر مشکل به دلیل تجمع موم گوش باشد، خارج کردن موم می‌تواند شنوایی را بهبود بخشد. در مواردی که عفونت گوش میانی عامل کم‌شنوایی است، پزشک ممکن است آنتی‌بیوتیک یا داروهای ضد التهابی تجویز کند. برای سوراخ شدن پرده گوش، گاهی جراحی لازم است. همچنین اگر مشکل ناشی از آسیب یا اختلال در استخوان‌های گوش میانی باشد، بازسازی جراحی استخوان‌ها می‌تواند موثر باشد. استفاده از سمعک نیز گزینه‌ای مناسب برای افرادی است که جراحی برایشان ممکن نیست. تشخیص دقیق و درمان به موقع، نقش مهمی در بازگشت شنوایی طبیعی دارد.^{www.nidcd.nih.gov}

جدول روش درمان انواع کم شنوایی انتقالی:

روش‌های پیشگیری از کم شنوایی انتقالی

پیشگیری از کم شنوایی انتقالی با رعایت نکات بهداشتی و جلوگیری از آسیب به گوش ممکن است؛ با رعایت نکات گفته شده در ادامه از بروز این عارضه در گوش های خود پیشگیری کنید:

1. توجه به علائم اولیه عارضه؛ درد، ترشح یا کاهش شنوایی خفیف را جدی بگیرید و در صورت نیاز به پزشک مراجعه کنید.
2. تمیز نگه داشتن گوش‌ها؛ از وارد کردن اشیای تیز و آلوده به مجرای گوش خودداری کنید تا از تجمع موم و آسیب به پرده گوش جلوگیری شود.
3. محافظت در برابر آب؛ هنگام شنا یا حمام، از گوش‌گیرهای مخصوص استفاده کنید تا از ورود آب و ایجاد عفونت جلوگیری شود.
4. واکسیناسیون به موقع کودکان؛ دریافت واکسن‌های پیشگیری از بیماری‌های عفونی مانند آنفلوانزا، نقش مهمی در کاهش خطر عفونت گوش دارد.
5. درمان به موقع عفونت‌ها؛ استفاده از آنتی‌بیوتیک‌ها و داروهای تجویز شده توسط پزشک، می‌تواند از پیشرفت عفونت و آسیب به گوش جلوگیری کند.

رعایت این نکات ساده، مؤثرترین راه برای پیشگیری از کم‌شنوایی انتقالی است.

 تاثیر کم شنوایی انتقالی بر زندگی روزمره

کم شنوایی انتقالی می‌تواند تاثیرات قابل توجهی بر زندگی روزمره افراد بگذارد؛ این عارضه به‌ویژه در محیط‌های پر سر و صدا می‌تواند توانایی فرد در برقراری ارتباط را کاهش دهد و احساس انزوا و اضطراب ایجاد کند. کودکانی که دچار کم شنوایی انتقالی هستند، ممکن است در یادگیری و تکلم دچار مشکلاتی شوند. در بزرگسالان نیز، این مدل  کم شنوایی می‌تواند بر کارایی شغلی و روابط اجتماعی تاثیر منفی بگذارد. احساس گرفتگی در گوش و مشکلات شنوایی مکرر ممکن است منجر به کاهش کیفیت زندگی و کاهش اعتماد به نفس فرد شود. با این حال، تشخیص به موقع و درمان بیماری، می‌تواند تاثیرات منفی آن را به حداقل برساند و کیفیت زندگی فرد را بهبود بخشد.

تحقیقات جدید نشان می‌دهند که برای برخی از انواع کم‌شنوایی انتقالی، درمان‌های نوین در دست توسعه هستند! به عنوان مثال، در سال ۲۰۲۵، شرکت Regeneron نتایج مثبتی از آزمایش بالینی فاز ۱/۲ داروی ژن درمانی DB-OTO برای درمان کم‌شنوایی ناشی از جهش در ژن OTOF گزارش داد. این درمان با استفاده از ویروس آدنو-وابسته به ویروس (AAV)، نسخه‌ای سالم از ژن OTOF را به گوش داخلی بیماران منتقل می‌کند. در این مطالعه، بهبودی در شنوایی ۱۰ بیمار مشاهده شد. با این حال، این درمان هنوز در مراحل آزمایشی است و در دسترس عموم قرار ندارد.^{Looking Back at Progress in Gene Therapy}

 نقش متخصص گوش در مدیریت کم شنوایی انتقالی

متخصص گوش از طریق ارزیابی دقیق و ارجاع برای آزمایش‌های شنوایی، علت اصلی کم شنوایی انتقالی را شناسایی می‌کند. سپس بر اساس علت، درمان مناسب را تجویز می‌کند که ممکن است شامل دارو، تخلیه مایع، جراحی یا تجویز سمعک باشد. همچنین، متخصص گوش می‌تواند به بیمار توصیه‌هایی در زمینه پیشگیری و رعایت بهداشت گوش ارائه دهد و نکات لازم برای جلوگیری از آسیب‌های بیشتر را بیان کند.

علاوه بر موارد گفته شده، در صورت وجود مشکلات ساختاری در گوش، متخصص گوش از طریق جراحی می‌تواند به بازگشت شنوایی طبیعی کمک کند؛ حضور و مشاوره متخصص گوش نقش مؤثری در بهبود شنوایی و کیفیت زندگی بیماران با کم شنوایی انتقالی دارد.